ஒரு மாநிலத்தில் மாநில அரசால் கட்டுப்படுத்த முடியாத சூழல் ஏற்படும்பொழுது அரசியலமைப்பின் விதிகளுக்கேற்ப ஆளுநர் அறிக்கை அளிக்கும்பொழுது குடியரசுத்தலைவர் அரசியலமைப்புச் சட்டம் பிரிவு 356-ன் கீழ் அவசர நிலையை அறிவிக்கலாம்.

(i) தற்போது அதிகாரப் பகிர்வு என்பது மத்திய அரசு பட்டியலில் 100 துறையும் மாநில அரசு பட்டியலில் 61 துறையும் மற்றும் இரண்டுக்கும் பொதுவான பட்டியலில் 52 துறை என்றும் மாற்றப்பட்டுள்ளது.
(ii) 1976 ஆம் ஆண்டு மேற்கொள்ளப்பட்ட 42 வது அரசியலமைப்பு சட்ட திருத்தம் மாநிலப் பட்டியலில் இருந்து 5 துறைகளை பொதுப்பட்டியலுக்கு மாற்றியது.

(i) இந்திய அரசியலமைப்புச் சட்டம் பகுதி 3 பிரிவு 12 லிருந்து பிரிவு 35 வரையுள்ள பிரிவுகள் அடிப்படை உரிமைகள் பற்றி கூறுகிறது.
(ii) இந்த அடிப்படை உரிமைகள் அமெரிக்க ஐக்கிய நாடுகளின் அரசியலமைப்பிலுள்ள அடிப்படை உரிமைகளைச் சார்ந்து உருவாக்கப்பட்டுள்ளது.

(i) முகவுரை என்ற வார்த்தை அரசியலமைப்பிற்கு அறிமுகம் அல்லது முகவுரை என்பதைக் குறிக்கிறது. இது அரசியலமைப்பின் அடிப்படைக் கொள்கைகள் நோக்கங்கள் மற்றும் இலட்சியங்களை உள்ளடக்கியது.
(ii) மேலும் இது அரசியலமைப்பின் சுருக்கம் அல்லது சாராம்சத்தைக் கொண்டது. இது பெரும் மதிப்புடன் அரசியலமைப்பின் திறவுகோல் என விவரிக்கப்படுகிறது.

 உடனடி ஆபத்து அல்லது அச்சுறுத்தல் காரணமாக இந்தியாவின் பாதுகாப்பிற்கு அச்சுறுத்தல் ஏற்பட்டால், குடியரசுத் தலைவர், அரசியலமைப்புச் சட்டப்பிரிவு 352-ன் கீழ் அவசரநிலையை அறிவிக்கலாம்.
வகைகள் i) வெளிப்புற அவசரநிலை ii) உள்நாட்டு அவசரநிலை.

நீதிமன்ற முத்திரையுடன், நீதிமன்றத்தால் வெளியிடப்படும் கட்டளை அல்லது ஆணை நீதிப்பேராணை எனப்படும். இது சில சட்டங்களை நிறைவேற்றாமல் தடை செய்ய, நீதிமன்றத்தால் வெளியிடப்படும் ஆணையாகும்.
உச்சநீதிமன்றம் மற்றும் உயர்நீதிமன்றங்கள் மட்டுமே ஐந்து வகையான நீதிப்பேராணைகளை வெளியிட அதிகாரம் பெற்றுள்ளன.
ஐந்து வகை நீதிப்பேராணைகள்:
1. ஆட்கொணர்வு நீதிப் பேராணை
2. கட்டளையுறுத்தும் நீதிப்பேராணை
3. தடையுறுத்தும் நீதிப் பேராணை
4. ஆவணக் கேட்பு நீதிப்பேராணை
5. தகுதி வினவும் நீதிப்பேராணை.

அடிப்படை உரிமைகள்:
(i) சமத்துவ உரிமை 
(ii) சுதந்திர உரிமை 
(iii) சுரண்டலுக்கெதிரான உரிமை 
(iv) சமயச் சுதந்திர உரிமை 
(v) கல்வி கலாச்சார உரிமை 
(vi) அரசியலமைப்புக்குட்பட்டு தீர்வுகாணும் உரிமை

1. சிட்டிசன் (citizen) என்னும் சொல் 'சிவிஸ்' (Civis) எனும் இலத்தீன் சொல்லிலிருந்து பெறப்பட்டதாகும்.
2. இதன் பொருள் 'ஒரு நகர அரசில் வசிப்பவர்" என்பதாகும்.
3. இந்திய அரசியலமைப்பு இந்தியா முழுவதும் ஒரே மாதிரியான ஒற்றை குடியுரிமையை வழங்குகிறது.

1. ஒரு நாட்டின் நிர்வாகமானது எந்த அடிப்படைக் கொள்கைகளைச் சார்ந்து அமைந்துள்ளது என்பதைப் பிரதிபலிக்கும் அடிப்படைச் சட்டமே அரசியலமைப்பு என்பதாகும்.
2. அது ஒரு நாட்டின் முன்னேற்றத்திற்கு அச்சாணி ஆகும். குறிப்பாக அரசின் நிறுவனக் கட்டமைப்பு பல்வேறு துறைகள் மற்றும் மத்திய, மாநில அரசுகளுக்கிடையே அதிகாரத்தைப் பகிர்ந்தளிக்கும் கட்டமைப்புடன் அரசியலமைப்பு சம்பந்தப்பட்டுள்ளது.

i) சமத்துவ உரிமை
ii) சுதந்திர உரிமை
iii) சுரண்டலுக்கெதிரான உரிமை
iv) சமயச்சார்பு உரிமை
v) கல்வி, கலாச்சார உரிமை
vi) அரசியலமைப்புக்குட்பட்டு தீர்வு காணும் உரிமை
சமத்துவ உரிமை:
1. சட்டத்தின் முன் அனைவரும் சமம்.
2. மதம், இனம், சாதி, பாலினம் மற்றும் பிறப்பிடம் இவற்றின் அடிப்படையில் பாகுபடுத்துவதைத் தடை செய்தல்.
3. பொது வேலைவாய்ப்புகளில் சமவாய்ப்பளித்தல்.
4. தீண்டாமையை ஒழித்தல்.
5. இராணுவ மற்றும் கல்விசார் பட்டங்களைத் தவிர மற்ற பட்டங்களை நீக்குதல்.
சுதந்திர உரிமை:
1. பேச்சுரிமை, கருத்துத் தெரிவிக்கும் உரிமை.
2. அமைதியான முறையில் கூட்டம் கூடுவதற்கு உரிமை, சங்கங்கள், அமைப்புகள் தொடங்க உரிமை, இந்திய நாட்டிற்குள் விரும்பிய இடத்தில் வசிக்கும் மற்றும் தொழில் செய்யும் உரிமை.
3. குற்றஞ்சாட்டப்பட்ட நபர்களுக்கான உரிமை மற்றும் தண்டனைகளிலிருந்து பாதுகாப்பு பெறும் உரிமை.
4. வாழ்க்கை மற்றும் தனிப்பட்ட சுதந்திரத்திற்குப் பாதுகாப்பு பெறும் உரிமை.
5. தொடக்கக்கல்வி பெறும் உரிமை.
6. சில வழக்குகளில் கைது செய்து தடுப்புக் காவலில் வைப்பதற்கெதிரான பாதுகாப்பு உரிமை.
சுரண்டலுக்கெதிரான உரிமை:
1. கட்டாய வேலை, கொத்தடிமை முறை மற்றும் மனிதத்தன்மையற்ற வியாபாரத்தைத் தடுத்தல்.
2. தொழிற்சாலைகள் மற்றும் ஆபத்தான இடங்களில் குழந்தைத் தொழிலாளர் முறையைத் தடுத்தல்.
சமயச் சார்பு உரிமை:
1. எந்த ஒரு சமயத்தினை ஏற்கவும், பின்பற்றவும், பரப்பவும் உரிமை,
2. சமய விவகாரங்களை நிர்வகிக்கும் உரிமை.
3. எந்தவொரு மதத்தையும் பரப்புவதற்காக வரி செலுத்துவதற்கெதிரான சுதந்திரம்.
4. மதம் சார்ந்த கல்வி நிறுவனங்களில் நடைபெறும் வழிபாடு மற்றும் அறிவுரை நிகழ்வுகளில் கலந்து கொள்ளாமலிருக்க உரிமை.
கல்வி கலாச்சார உரிமை :
1. சிறுபான்மையினரின் எழுத்து, மொழி மற்றும் கலாச்சாரப் பாதுகாப்பு.
2. சிறுபான்மையினர் கல்வி நிறுவனங்களை நிறுவி, நிர்வகிக்கும் உரிமை.
அரசியலமைப்புக்குட்பட்டு தீர்வு காணும் உரிமை:
தனிப்பட்டவரின் அடிப்படை உரிமைகள் பாதிக்கப்படும் போது, நீதிமன்றத்தை அணுகி உரிமையைப் பெறுதல்.

இந்திய அரசியலமைப்பு சட்டத்தின் சிறப்புக் கூறுகள் :
1. உலகிலுள்ள எழுதப்பட்ட அனைத்து அரசியலமைப்புகளையும் விட மிகவும் நீளமானது.
2. இதன் பெரும்பாலான கருத்துகள் பல்வேறு நாடுகளின் அரசியலமைப்புகளிலிருந்து பெறப்பட்டவை.
3. இது நெகிழாத்தன்மை கொண்டதாகவும், நெகிழும் தன்மை கொண்டதாகவும் உள்ளது.
4. இது கூட்டாட்சி முறை அரசாங்கத்தை (மத்திய, மாநில அரசுகள்) ஏற்படுத்துகிறது.
5. இந்தியாவை ஒரு சமயச் சார்பற்ற நாடாக்குகிறது.
6. சுதந்திரமான நீதித்துறையை வழங்குகிறது.
7. வயது வந்தோர் வாக்குரிமையை அறிமுகப்படுத்தி 18 வயது நிரம்பிய குடிமக்கள் அனைவருக்கும் எந்தவித பாகுபாடுமின்றி வாக்குரிமையை வழங்குகிறது.