(i) அயோத்தி தாசர் 1898 இல் இலங்கை சென்ற அவர் அங்கே பௌத்தத்தைத் தழுவினார்
(ii) அதே ஆண்டில் பௌத்தமதத்தின் வழியே பகுத்தறிவின் அடிப்படையிலான சமத்துவத்தைக் கட்டமைப்பதற்காக சாக்கிய பௌத்த சங்கம் எனும் அமைப்பை சென்னையில் நிறுவினார்
(iii) பிராமணர்களால் இழிவு படுத்தப்பட்ட ஒடுக்கப்பட்டோர் என்பவர்களே உண்மையான பௌத்தர்கள் என அவர் வாதிட்டார்

	சீர்திருத்த இயக்கங்கள்	சமய இயக்கங்கள்
i)	சீர்திருத்த இயக்கம் என்பது மிகவும் ஆழமானது சமூக மற்றும் அறிவுசார் விழிப்புணர்வை உள்ளடக்கியது	சமய இயக்கங்கள் என்பது சமயங்களை மீட்டு எடுப்பது என்பதாகும்
ii)	பிரம்ம சமாஜம் பிராத்தனை சமாஜம், அலிகார் இயக்கம் போன்றவை சீர்திருத்த இயக்கங்களும் எடுத்துக்காட்டாகும்	ஆரிய சமாஜம் ராமகிருஷ்ணா மிஷன், தியோபந்த் இயக்கம் போன்ற சமயப் புத்தெழுச்சி மீட்டெடுப்பு இயக்கங்களாகும்

(i) சுவாமி விவேகானந்தர் பண்பாட்டுத் தேசியத்திற்கு முக்கியத்துவம் கொடுத்த அவர் இந்து சமூகத்திற்குப் புத்துயிரளிக்க இந்திய இளைஞர்களுக்கு அறைகூவல் விடுத்தார்.
(ii) விவேகானந்தரின் செயலூக்கம் மிக்க சித்தாந்தம் மேலைக்கல்வி பயின்ற வங்காள இளைஞர்களிடையே அரசியல் மாற்றங்களுக்கான நாட்டத்தை வங்கப்பிரிவினையைத் தொடர்ந்து நடைபெற்ற சுதேசி இயக்கத்தின் போது இளைஞர்களில் பலர் விவேகானந்தரால் ஊக்கம் பெற்றனர்

1. ராமலிங்க சுவாமிகள் உயிர்களிடையே நம்பிக்கை, இரக்கம் எனும் பிணைப்புகள் இருக்கவேண்டுமென்றார்.
2. அவர் தன்னுடைய அன்பையும் இரக்கத்தையும் செடிகொடிகள் உட்பட அனைத்து உயிரினங்களிடமும் காட்டினார். இதை அவர் ஜீவகாருண்யம் என்றார்.
3. அவர் 1856 இல் சமரச வேத சன்மார்க்க சங்கம் எனும் அமைப்பை நிறுவினார். பின்னர் அது சமரசசுத்த சன்மார்க்க சத்ய சங்கம் எனப் பெயர் மாற்றம் செய்யப்பட்டது.
4. 1866 இல் தென்னிந்தியாவில் ஏற்பட்ட கொடிய பஞ்சத்தைக் கணக்கில் கொண்டு 1867 இல் சாதி எல்லைகளைத் தாண்டி அனைத்து மக்களுக்குமான இலவச உணவகத்தை வடலூரில் நிறுவினார்.

(i) அய்யன்காளி 1863 இல் திருவனந்தபுரத்திலுள்ள வெங்கனூரில் பிறந்தார். அப்போது அப்பகுதி திருவிதாங்கூர் அரசரின் ஆட்சி பகுதியாகும்
(ii) குழந்தையாய் இருக்கும்போது அவர் சந்தித்த பாகுபாடு அவரைச் சாதி எதிர்ப்பியக்கத்தின் தலைவராக மாற்றியது. பின்னர் அவர் பொது இடங்களுக்குச் செல்லுதல், பள்ளிகளில் கல்வி கற்க இடம்பெறுதல்  போன்ற அடிப்படை உரிமைகளுக்காகப் போராடினார்
(iii) ஒடுக்கப்பட்ட சாதியினருக்கு மறுக்கப்பட்ட மேல்சாதியினர் மட்டுமே அணியும் ஆடைகளை இவர் அணிந்தார்
(iv) மேல்சாதியினர் பயன்படுத்திய ஒடுக்கப்பட்ட சாதியினருக்கு மறுக்கப்பட்டிருந்தப் பொது சாலைகளில், சவால்விடும் வகையில் காளைகள் பூட்டப் பெற்ற வண்டியில் அவர் பயணம் செய்தார்

1. தொடக்கத்தில் எதுவுமில்லை, எல்லாம் வல்ல ஒரு கடவுள் மட்டுமே உள்ளார். அவரே இவ்வுலகத்தைப் படைத்தார்.
2. அவர் ஒருவரே உண்மையின், எல்லையற்ற ஞானத்தின், நற்பண்பின், சக்தியின் கடவுளாவார். அவரே நிலையானவர், எங்கும் நிறைந்திருப்பவர் அவருக்கு இணை யாருமில்லை.
3. நம்முடைய வீடுபேறு, இப்பிறவியிலும் அடுத்த பிறவியிலும் அவரை நம்புபவதையும் அவரை வணங்குவதையும் சார்ந்துள்ளது.
4. அவரை நம்புவதென்பது, அவரை நேசிப்பதிலும் அவர் விருப்பத்தைச் செயல்படுத்துவதிலும் அடங்கியுள்ளது.

அ) ராமலிங்க அடிகள் அன்பையும் இரக்கத்தையும் செடி கொடிகள் உட்பட அனைத்து உயிரினங்களின் மேலும் காட்டினார். இதை அவர் ஜீவகாருண்யம் என்றாகும்
ஆ) திருவருட்பா
இ) சமரச சுத்தசன்மார்க்க சத்ய சங்கம் எனும் அமைப்பை நிறுவி தென்னிந்தியாவில் ஏற்பட்ட கொடிய பஞ்சத்தைக் கணக்கில்கொண்டு 1867ல் சாதி எல்லைகளைத் தாண்டி அனைத்து மக்களுக்குமான இலவச உணவகத்தை நிறுவினார்
ஈ) வடலூர்

(i) 1854 ஆம் ஆண்டில் கேரளாவில் ஏழைப் பெற்றோர்க்கு மகனாக பிறந்த நாராயணகுரு (1854 - 1928) மலையாளம், சமஸ்கிருதம், தமிழ் ஆகிய மொழிகளில் அறிஞராகவும், கவிஞராகவும் பரிணமித்தார்.
(ii) அந்நாட்களில் ஒடுக்கப்பட்ட மக்கள் கோவில்களுக்குள் செல்லமுடியாது. மேல்சாதி மக்கள் வாழும் தெருக்களுக்குள் செல்ல முடியாது. பொது நீர்நிலைகளிலோ கிணறுகளிலோ நீரெடுக்க முடியாது
(iii) ஒடுக்கப்பட்ட சாதிகளைச் சேர்ந்த ஆண்களும் பெண்களும் மேலாடையணிய அனுமதிக்கப்படவில்லை. பயங்கரமான சாதிக்கொடுமைகளையும் ஒடுக்கப்பட்ட மக்கள் படும் துயரங்களையும் கண்டு மனம் வெதும்பிய அவர் ஒடுக்கப்பட்ட மக்களின் மேம்பாட்டிற்காகத் தனது வாழ்க்கை முழுவதையும் அர்ப்பணித்தார்
(iv) அவர்களின் மேம்பாட்டிற்குப் பணியாற்றுவதற்காக ஸ்ரீ நாராயண தர்ம பரிபாலயோகம் எனும் அமைப்பை உருவாக்கினார்
(v) அருவிபுரம் எனும் ஊரில் ஒரு பெரிய கோவிலைக் கட்டிய அவர் அதை அனைவருக்கும் அர்ப்பணித்தார்.
(vi) அவருடைய இயக்கம் கேரள சமூகத்தில் குறிப்பாக ஈழவர்களுக்கிடையில் பெருமாற்றங்கள் நிகழ உந்துசக்தியாய்த் திகழ்ந்தது.
(vii) குமாரன் ஆசான், டாக்டர் பால்பு போன்ற சிந்தனையாளர்களும் எழுத்தாளர்களும் இவருடைய சிந்தனைகளால் தூண்டப்பெற்று இயக்கத்தை முன்னெடுத்துச் சென்றனர்.

இராஜா ராம்மோகன்ராய்:
1. சமூகத்தில் நிலவி வரும் உடன்கட்டை ஏறுதல் (சதி) குழந்தைத் திருமணம், பலதாரமணம் போன்ற பழக்கங்கள் குறித்து பெரிதும் கவலை கொண்டார். மேலும் அவற்றிற்கு எதிராகச் சட்டங்கள் இயற்றும்படி ஆங்கில அரசாங்கத்திற்கு விண்ணப்பித்தார்.
2. விதவைப் பெண்கள் மறுமணம் செய்து கொள்ள உரிமையுடையவர்கள் எனும் கருத்தை முன் வைத்தார்.
3. பலதார மணத்திற்கு முற்றுப்புள்ளி வைக்கப்பட வேண்டுமென்றார்.
4. உடன்கட்டை ஏறும் வழக்கத்தை எதிர்த்தார்.
5. 1829 இல் தலைமை ஆளுநர் வில்லியம் பெண்டிங் 'சதி' எனும் உடன்கட்டையேறும் பழக்கத்தை ஒழித்துச் சட்டம் இயற்றியதில் ராஜா ராம்மோகன்ராய் முக்கியப் பங்குவகித்தார்.
6. பெண்ணடிமைத் தனத்தைக் கண்டனம் செய்தார். மேலும் பெண்களுக்குக் கல்வி வழங்கப்பட வேண்டும் எனும் கருத்தை வலுவாக முன் வைத்தார்.
ஈஸ்வர் சந்திர வித்யாசாகர்:
1. வித்யாசாகர் விதவைப் பெண்களை எரிப்பதும் விதவை மறுமணத்தைத் தடைசெய்வதும் ஏற்றுக்கொள்ளப்படவில்லை என்பதற்கு மறை நூல்களிலிருந்தே சான்றுகளை முன்வைத்தார்.
2. இவரது முயற்சியினால் 1856 இல் மறுமண சீர்திருத்தச் சட்டம் இயற்றப்பட்டது.
3. பெண்கல்வியை மேம்படுத்துவதில் முக்கியப் பங்காற்றினார். அவர் பெண்களுக்கான பள்ளிகள் நிறுவப்பட உதவிகள் செய்தார்.
M.G ரானடே:
ரானடே சாதிமறுப்புத் திருமணம், விதவை மறுமணம், பெண்களின் முன்னேற்றம் போன்ற நடவடிக்கைகளுக்காகத் தம்மை அர்ப்பணித்துக் கொண்டார். மேலும் 1861 இல் விதவை மறுமணச் சங்கம் என்ற அமைப்பையும் நிறுவினார்.
சுவாமி தயானந்த சரஸ்வதி:
குழந்தைத் திருமணத்தை எதிர்த்தார். விதவைகள் திருமணத்தை ஆதரித்தார்.
ஜோதிபா பூலே:
1. பூலே குழந்தைத் திருமணத்தை எதிர்த்தார். விதவை மறுமணத்தைக் குறிப்பாக மறுமணம் மறுக்கப்பட்ட உயர் சாதி இந்துக்களின் மறுமணத்தை ஆதரித்தார்.
2. ஜோதிபாவும் அவருடைய மனைவி சாவித்திரிபாயும் ஒடுக்கப்பட்ட மக்களின் முன்னேற்றத்திற்காகத் தங்கள் வாழ்க்கையை அர்ப்பணித்தனர்.
3. ஜோதிபா பெற்றோரில்லா குழந்தைகளுக்கென்று விடுதிகளையும், விதவைகளுக்கென காப்பகங்களையும் உருவாக்கினார்.

19ஆம் நூற்றாண்டில் இந்தியாவில் சமூகம் மற்றும் சமயத்தில் பல சீர்திருத்த நடவடிக்கைகள் மேற்கொள்ளப்பட்டன.

மேலை நாட்டுக் கல்வியினால் மக்கள் மேற்கத்திய கருத்துக்களான பகுத்தறிதல் , சமத்துவம் , சுதந்திரம் , தேசியம் மற்றும் மனிதாபிமானம் போன்ற கருத்துகளால் மிகவும் கவரப்பட்டனர் .

இவர்கள் மீது கிறிஸ்துவ மதத்தின் தாக்கமும் ஏற்பட்டது.

இராஜா ராம்மோகன் ராய் பங்கிம் சந்திர சட்டர்ஜி, K.C.சென் போன்ற சீர்திருத்தவாதிகள் மக்களுக்கு உற்சாகமூட்டினார்.

மேற்கத்திய தாராள சிந்தனையில் பரவியதும் சமூக பண்பாட்டு விழிப்புணர்வு தோன்றியது.

இந்தியா பண்பாட்டில் இருந்த குறைகளை களைந்து இந்தியாவின் பழம்பெரும் கலாச்சார புகழை மீண்டும் கொண்டுவர விரும்பினார்.

அவர்கள் பல்வேறு சமூக மற்றும் சமய சீர்திருத்த இயக்கங்களைத் தோற்றுவித்தனர்.

இதன் மூலம் இந்தியா சமுதாயத்திலிருந்து குறைகளை களைய முற்பட்டனர்.

இத்தகைய சூழலில் தோன்றிய சமூக சமய சீர்திருத்த இயக்கங்கள் இந்தியாவின் மறுமலர்ச்சி இயக்கங்கள் என அழைக்கப்பட்டன.