பண்டமாற்று பரிமாற்றம் (அ) பரிவர்த்தனை என்பது பண்டங்கள் வர்த்தகம் செய்யப்படும் இடத்தில் பொருட்களை பரிமாற்றம் செய்வதாகும்.
எ.கா: தங்கம், வெள்ளி

(i) இந்தியாவில் பங்கு மாற்றகங்களில் நான்கு வகையான ஊக வணிகர்கள் செயல்படுகின்றனர்.
(ii) அவர்கள் காளை, கரடி, கலைமான், முடவாத்து என்று அழைக்கப்படுகின்றனர்.

(i) தரகர்கள், கழிவு முகவர் ஆவர். பத்திரங்களை வாங்குபவர்களுக்கும் விற்பவர்களுக்குமிடையே இடைநிலையாளர்களாகத் தரகர்கள் செயல்படுகின்றனர்.
(ii) இவர்கள் தனக்காகப் பத்திரங்களை வாங்கி விற்பதில்லை.

துணைத் தரகர் பங்கு மாற்றகத்தின் உறுப்பினரின் முகவராகச் செயல்படுவார். தன்னை அமர்த்திய முதல்வருக்கு (principal) அதாவது உறுப்பினருக்கு வியாபாரத்தைப் பெற்றுத் தந்து அதற்காகக் கழிவு பெறுவார்.

இந்தியாவிலுள்ள பல்வேறு பங்குச் சந்தைகளின் பெயர்கள் பின்வருமாறு
(i) தி பாம்பே பங்குச் சந்தை.
(ii) அகமதாபாத் பங்குச் சந்தை சங்கம் லிமிடெட்.
(iii) ஜெய்ப்பூர் பங்கு பரிவர்த்தனை லிமிடெட்.
(iv) கல்கத்தா பங்கு பரிவர்த்தனை சங்கம் லிமிடெட்
(v) பெங்களூரு பங்குச் சந்தை லிமிடெட்.

ஹேஸ்டிங்ஸ் கூற்றுப்படி, "பங்கு மாற்றகம் என்பது வாங்கியவர் மற்றும் விற்பவர் ஒரு இடத்தில் கூடி அனைத்து வகையான பத்திரங்கள், பங்குகளை கையாளும் ஒரு இடமே ஆகும்."

பங்குச் சந்தை என்பது பெரு நிறுவன மற்றும் பிற பத்திரங்களை வாங்குவதற்கும் விற்பனை செய்வதற்கும் ஒரு ஒழுங்கமைக்கப்பட்ட சந்தையாகும். இங்கே, பத்திரங்கள் சில நன்கு வரையறுக்கப்பட்ட விதிகள் மற்றும் கட்டுப்பாடுகள் வாங்கப்பட்டு விற்கப்படுகின்றன.

(i) தேசிய பங்குச்சந்தை நவம்பர் 1992 ல் அமைக்கப்பட்டது.
(ii) இது தேசிய அளவில் திரை சார்ந்து இணை வழியாக ஆணை பெரும் வியாபார அமைப்பாகும்.
(iii) இந்த அமைப்பு செயற்கைகோள் இணைப்பு மூலம் நாடு முழுவதும் பரவியுள்ள உறுப்பினர்களிடையே பங்குகளை, பத்திரங்களை வியாபாரம் செய்கிறது.
(iv) கடன் பிரிவு மூலதனப் பிரிவு என்றுள்ளது.

(i) தேசிய பங்குச்சந்தை அமைப்பு ஸ்ரீ எம்.ஜே. பெர்வானி தலைமையில் (பிரபலமாக பெர்வானி குழு) உயர் அதிகாரம் கொண்ட அமைப்பினால் ஏற்படுத்தப்பட்டது.
(ii) இந்தியாவில் உள்ள தேசிய பங்குச்சந்தைகள் பின்வருமாறு:
1. இந்தியாவின் தேசிய பங்குச்சந்தை
2. இந்திய பங்கு வைப்பு குழு லிமிடெட் 
3. தேசிய தீர்வை மற்றும் வைப்பு முறை 
4. இந்திய பங்கு பத்திரங்கள் விற்பனைக் கழகம்.

கலைமான் முனைம வேட்பாளர்:
(i) கலைமான் ஊக வணிகர் முன்னெச்சரிக்கை உடையவர்.
(ii) ஒரு நிறுமத்தின் பங்குகள் முனைமத்தில் (at premium) விற்கப்படும் என்று அறிந்தவுடன், புதிய விடுப்புகளில் பங்கு கோரி விண்ணப்பம் செய்வார். தனக்கு பங்குகள் ஒதுக்கப்பட்டால் அவற்றை முனைமம் பெற்றுக்கொண்டு விற்றுவிடுவார்.
(iii) இவர் ‘முனைம வேட்டையாளர்’ என்று அழைக்கப்படுகிறார்.
முடவாத்து (Lame duck) - போராடும் மனம் கொண்டவர்:
(i) தற்போதைய, தம் நடவடிக்கைகளில் உள்ள இடர்பாடுகளைத் தீர்ப்பதில் போராடிக் கொண்டிருக்கின்ற, ஒரு கரடி ஊக வணிகரே முடவாத்து என்று அழைக்கப்படுகிறார். கரடி ஊக வணிகர் பின்னர் கொடுப்பதற்காகத் தற்போது பத்திரங்களை விற்பார்.
(ii) மேலும் பங்குகளை இவரிடமிருந்து வாங்குவதற்கு ஒப்பந்தம் செய்தவரும் ஒப்பந்தத்தின் தீர்வைத் தள்ளி வைக்க விரும்பாததால் இவ்வகை ஊக வணிகர் போராட வேண்டியதாகிறது.

காளை - தெஜிவாலா:
(i) பத்திரங்கள் எதிர்காலத்தில் விலையேற்றம் பெறும் என்று எதிர்பார்க்கின்ற ஊக வணிகர் காளை அல்லது தெஜிவாலா (Tejiwala) என்றழைக்கப்படுகிறார்.
(ii) ஒரு காளை தன்னுடைய கொம்புகளால் எதிரிகளை உயரே அல்லது மேல் நோக்கி தூக்கி ஏறிவது போன்று, இந்த வகை வணிக ஊக வணிகர் பிணையப் பத்திரங்களின் விலையை உயரச் செய்யும் நோக்கோடு செயல்படுவதால் காளை எனப் பெயரை பெற்றுள்ளார்.
(iii) இவர் எல்லாம் நன்மைக்காகவே நடைபெறும் (Optimism) என்ற மனப்பாங்கு கொண்டவர்.
கரடி - மண்டிவாலா:
(i) கரடி அல்லது மண்டிவாலா (Mandiwala) என்றழைக்கப்படும் ஊகவணிகர், எதிர்காலத்தில் குறிப்பிட்ட பத்திரங்களின் விலைகள் வீழ்ச்சி அடையும் என்று எண்ணுபவர்.
(ii) ஒரு கரடி வணிகர் எதிலும் பின்னோக்கிய மனப்பாங்கு(pessimism) கொண்டவர்.
(iii) ஒரு கரடி பொதுவாகத் தன்னுடைய எதிரியைத் தரையில் தள்ளி அழுத்துகிறது. அதேபோல் ஒரு கரடி ஊகவணிகரும் பங்குச் சந்தையில் பங்குகளின் விலையை கீழே தள்ளுவதற்கு வேண்டிய நடவடிக்கைகளில் ஈடுபடுகிறார்

பங்கு மாற்றகங்களின் குறைபாடுகளை பின்வருமாறு கூறலாம்:
(i) பங்கு பரிவர்த்தனை சீரான மற்றும் கட்டுப்பாடு இல்லாதது.
(ii) பங்குச் சந்தைகளின் உறுப்பினர் மீது கட்டுப்பாடு இல்லாதது.
(iii) ஆரோக்கியமற்ற ஊகத்தை கட்டுப்படுத்துவதில் தோல்வி.
(iv) ஒரு இடத்தில் ஒன்றுக்கும் மேற்பட்ட கட்டணம் வசூலிக்க அனுமதிக்கிறது.
(v) பங்கு பரிவர்த்தனையின் விளிம்பு தேவைகள் அல்லது உற்பத்தி சந்தைகளின் விஷயத்தில் வலியுறுத்துவதில்லை.
(vi) பங்கு மாற்றகங்களில் பங்குகளை பட்டியலிட சரியான ஒழுங்குமுறைகள் இல்லை.

லம்பார்டு தெரு (Lombard Street):
(i) இலண்டன் நகரத்தின் வணிகம், வங்கி, காப்பீட்டுத் தொழில் மற்றும் இடைக்கால நீட்சியாக குறிப்பிட்டளவு தொடர்பு ஏற்படுத்தியுள்ளது.
(ii) இந்த தெருவின் மொத்த நீளம் 260 மீட்டராகும்.
(iii) இது நியூயார்க் நகரின் வால் தெரு போன்று உள்ளது.
வால் தெரு (Wall Street):
(i) லோயர் மன்ஹாட்டனில் நியூயார்க் பங்குச்சந்தையின் உண்மையான இல்லாமல் வால் தெரு இருக்கிறது.
(ii) அமெரிக்க தரகு மற்றும் முதலீட்டு வங்கிகளின் சிறப்புமிக்க தலைமையகமாகவும் உள்ளது.
(iii) நிதி மற்றும் முதலீட்டுக் குழுவின் ஒருங்கிணைந்த பெயராக உள்ளது.

அ. சமுதாயத்திற்கான பயன்கள்:
i) பொருளாதார வளர்ச்சி:
உற்பத்தித் தேவைகளுக்காக நிலையான சேமிப்புகளை உறுதிப்படுத்துவதன் மூலம் பொருளாதார வளர்ச்சியை துரிதப்படுத்துகிறது.
ii) நிதி திரட்டல் தளம்:
நன்கு நிர்வகிக்கப்பட்ட இலாபத்தை உருவாக்கும் நிறுவனங்கள் புதிய பங்குகளின் மூலம் வரம்பற்ற நிதியைத் திரட்ட உதவுகிறது.
iii) வளங்களை மாற்றுதல்:
நிறுவனத்தை செம்மையாக இயக்குவதற்கு வளங்களை சிறந்த முறையில் பயன்படுத்தி பகிர்ந்தளிக்கப்படுகின்றன.
iv) மூலதன உருவாக்கம்:
பங்குச்சந்தை வாயிலாக மூலதன உருவாக்கத்தை ஊக்கப்படுத்துகிறது.
v) அரசாங்கத்திற்கான நிதி திரட்டல்:
நிதி பங்குச்சந்தை மீதான பத்திரங்களின் விற்பனை மூலம் திட்டங்களை மேற்கொள்வதற்கு நிதி திரட்ட உதவுகிறது.
ஆ. நிறுவனத்திற்கான பயன்கள்:
i) நிறுவனத்தின் மீதான நன்மதிப்பு உயருதல்:
பங்கு மாற்றகங்களில் பதிவு செய்யப்பட்ட நிறுவனங்கள் அதிகப்படியான நற்பெயரையும், கடன் பெறும் தன்மையையும் பெற்றுள்ளது.
ii) விரிவான சந்தை:
பங்குகளுக்கு விரிவான சந்தை தயாராக உள்ளது.
iii) பெரும் நிதி திரட்டப்படுதல்:
பங்குகள் மற்றும் கடனீட்டுப் பத்திரங்களின் மூலம் பங்குச்சந்தை எளிதில் பெரிய நிதியை பெருக்க முடியும்.
iv) பேரம் பேசும் வலிமையை அதிகரிக்கிறது:
கூடுதல் விரிவாக்கம், இணைப்பு அல்லது ஒருங்கிணைத்தல் காரணமாக அதிக பேரம் பேசும் சக்தி பெற்று நிறுவனங்களின் பங்குகள் விற்பனை எண்ணிக்கையை அதிகரிக்கிறது.
இ. முதலீட்டாளர்களுக்கான பயன்கள்:
i) நீர்மைத் தன்மை:
முதலீட்டாளர்கள் தங்களது பங்குகளை விரைவாக பணமாக மாற்றுவதற்கு பங்கு மாற்றகம் உதவுகிறது.
ii) பாதுகாப்பு இணை மதிப்பு சேர்க்கை:
வங்கிகளில் கடன் பெரும் பொழுது பங்கு பத்திரங்களுக்கு பங்கு பரிமாற்ற நிலையங்களில் வழங்கப்படும் பாதுகாப்பு மதிப்பு சேர்க்கப்படுகிறது.
iii) முதலீட்டாளர் பாதுகாப்பு:
பங்குச்சந்தை பரிவர்த்தனைகள், முதலீட்டாளர்கள் வட்டி, விதிமுறைகள் ஆகியவற்றை கடுமையாக நடைமுறைப்படுத்துவதன் மூலம் நியாயமான ஒப்பந்தத்தை உறுதிப்படுத்துகிறது.
iv) பங்கு பத்திரங்களின் உண்மையான மதிப்பை மதிப்பீடு செய்தல்:
பத்திரங்களின் உண்மையான மதிப்பை தினசரி பத்திரிக்கைகள், வலைத்தளங்களின் உதவியுடன் சந்தையில் எளிதாக மதிப்பீடு செய்யலாம்.
v) பத்திரங்களின் வியாபாரத்திற்கான கருவி:
பங்கு மாற்றகம், பட்டியலிடப்பட்ட பங்குகளை ஒரு சில நிமிடங்களிலேயே விற்பனை செய்வதற்கான முறைகளையும், வாங்குவதற்கான நடைமுறைகளையும் கொண்டுள்ளது.  

ஒரு பங்குச் சந்தையின் பல்வேறு செயல்பாடுகளை கீழே விளக்கப்பட்டுள்ளன.
1. உடனடி மற்றும் தொடர்ச்சியான சந்தை:(Ready and Continuous Market)
(i) பங்கு பரிவர்த்தனை உண்மையில், ஏற்கனவே இருக்கும் பத்திரங்களுக்கு ஒரு சந்தை.
(ii) ஒரு முதலீட்டாளர் தனது பத்திரங்களை விற்க விரும்பினால், அவர் எளிதில் விரைவாக பங்குச் சந்தைகளில் அவற்றை விற்பனை செய்யலாம்.
(iii) வேறு வார்த்தைகளில் கூறுவதானால், அவர் தனது பங்குகளை பணமாக மாற்றலாம். அதே போல் அவர் தன் பணத்தை பத்திரங்களில் மாற்றலாம்.
2. பத்திரங்கள் சரியான மதிப்பீடு: (Correct Evaluation of Securities)
(i) பத்திரங்கள் வாங்குதல் மற்றும் விற்பனை செய்யப்படும் விலைகள் பதிவு செய்யப்பட்டு பொதுமக்களுக்கு வழங்கப்படுகின்றன.
(ii) இதன் விலைகள் "சந்தை மேற்கோள்கள்" என்று அழைக்கப்படுகின்றன.
(3) மூலதன உருவாக்கத்திற்கான உதவி (Aid to Capital formation)
(i) பங்குச் சந்தை பரிமாற்றம் பல்வேறு தொழில் துறை பத்திரங்கள் மற்றும் அவற்றின் விலைகள் மற்றும் அவர்களின் கொள்முதல் மற்றும் விற்பனைக்கு வழங்கிய வசதிகள் ஆகியவற்றை மக்களுக்கு சேமித்து, முதலீடு செய்ய தூண்டுகிறது.
(ii) பங்கு பரிமாற்றங்கள், ஒரு நிலையான மூலதனத்தை தொழில்துறையில் உறுதிப்படுத்துகின்றன மற்றும் தொழில் துறை வளர்ச்சிக்கு உதவும்.
(4) ஊக வணிகத்திற்கான வசதிகள் (Facilities for Speculation)
(i) ஊகவணிகம் என்பது பங்கு பரிவர்த்தனை நடவடிக்கைகளின் ஒருங்கிணைந்த பகுதியாகும்.
(ii) ஊக வணிகத்தின் விளைவாக, பத்திரங்களின் தேவை மற்றும் வழங்கல் சமமாகிறது.
(ii) இதேபோல், விலை நகர்வுகள் சுமூகமாக அளிக்கப்படுகின்றன.
(5) பருவகால பத்திரங்கள் (Seasoning of Securities)
(i) புதிய நிறுவனங்கள் பங்குகள் வெளியிடும் பொழுது, ஊக வணிகர்கள் மற்றும் பொறுப்புறுதியாளர்கள் தற்காலிக கால வணிகத்தில் ஈடுபடுகின்றனர்.
(ii) புதிய வெளியீடுகளை சந்தை ஈர்க்க தயாராகும் பொழுது அவர்களுக்கு அவைகள் சந்தையை திறந்து விடுகின்றன.
(6) மூலதனத்தை சரியான முறையில் வழிப்படுத்துதல்: மக்கள் நல்ல லாபத்தை ஈட்டக் கூடிய அத்தகைய நிறுவனங்களின் பங்குகளில் முதலீடு செய்ய விரும்புகிறது. ஆனால் பங்குச் சந்தைகளுக்கு இந்த சேமிப்புக்கள் இலாபமற்ற அலகுகள் பங்குகள் மீது வீணடிக்கப்படக்கூடும்.
(7) முதலீட்டாளர்களுக்கு பாதுகாப்பு : ஒரு பங்கு பரிவர்த்தனையில் அனைத்து ஒப்பந்தங்களும் நன்கு வரையறுக்கப்பட்ட விதிகள் மற்றும் ஒழுங்குமுறைகளுக்கு ஏற்ப உள்ளன. உதாரணமாக, தங்கள் சேவைகளுக்கான அதிகமான கமிஷன்களை புரோக்கர்கள் வசூலிக்க முடியாது.