(i) 1923 ஆம் ஆண்டு ஆகஸ்டில் வாராணாசியில் நடைபெற்ற இந்து மகாசபையின் ஆறாவது மாநாட்டில் 968 பிரதிநிதிகள் கலந்து கொண்டனர். அவர்களின் 56.7 விழுக்காட்டினர் ஐக்கிய மாகாணத்தைச் சேர்ந்தவர்.
(ii) ஐக்கிய மாகாணம், பஞ்சாப், டெல்லி, பீகார் ஆகியவை 86.8 விழுக்காட்டு பிரதிநிதிகளை மட்டுமே அனுப்பி வைத்தனர். சென்னை, பம்பாய், வங்காளம் 6.6 விழுக்காட்டுப் பிரதிநிதிகளை மட்டுமே அனுப்பி வைத்தனர்.

(i) ஆரிய சமாஜியத்தின் சுத்தி இயக்கம் மூலம் பிற சமயங்களுக்கு மதம் மாறியவர்களை மீண்டும் இந்துக்களாக மாற்றும் நோக்கில் தொடங்கப்பட்டது.
(ii) மேலும் ஆரிய சமாஜியத்தின் சங்கதன் நடவடிக்கைகளில் காங்கிரஸ்காரர்களின் பங்கேற்பு இந்துக்கள் மற்றும் முஸ்லிம்களை மேலும் பிளவுப்படுத்தியது.

(i) பஞ்சாப்பை சேர்ந்த பசுப்பாதுகாவலர்கள் மத்திய மாகாணத்தின் "கௌராக்ஷினி" சபா (பசுப்பாதுகாப்பு சங்கங்கள்) செயல்பாட்டாளர்கள் ஆவர்.
(ii) இவர்கள் மிகவும் போர்க்குணம் கொண்டவர்களாக பசுப் பாதுகாவலர்களாக இருந்தனர்.
(iii) இவர்கள் தேவநாகிரி மொழியை அலுவல் மொழியாக அங்கீகரிக்க வேண்டும் என்று பரப்புரை செய்தனர்.
(iv) மேலும் பசுக்களின் விற்பனை அல்லது பசுக் கொலையில் இந்த சங்கங்களின் தலையீடுகள் இருந்தன. 
(v) ஐக்கிய மாகாணங்கள் பீகார், குஜராத் மற்றும் பம்பாய் ஆகியவற்றை உள்ளடக்கிய ஒரு பரந்த பகுதியில் பரவிய கலவரங்கள், நூற்றுக்கும் மேற்பட்ட உயிர்களை பலிவாங்கின.  

(i) 1927 மார்ச் 20 இல் டெல்லியில் முஸ்லிம்களின் மாநாடு நடைபெற்றது.
(ii) மாநாட்டில் நான்கு முக்கிய கோரிக்கைகள் முன்மொழியப்பட்டன அவை,
(iii) பம்பாயிலிருந்து சிந்துப் பகுதியைத் தனியாகப் பிரிப்பது.
(iv) பாகிஸ்தானையும் அதன் எல்லைகளையும் சீர்திருத்துவது.
(v) பஞ்சாப்பிலும், வங்காளத்திலும் மக்கள் தொகை அடிப்படையில் பிரதிநிதித்துவம் மற்றும் மத்தியச் சட்டமன்றத்தில் முஸ்லிம்களுக்கு 33 விழுக்காடு இட ஒதுக்கீடு ஆகும். இதனை ஒப்புக்கொள்ளும்படி மோதிலால் நேருவும், எஸ். சீனிவாசனும் காங்கிரஸ் கமிட்டியை வற்புறுத்தினர். 

(i) பிறமதத்தாரோடு பொருள்சார்ந்த பிரச்சனைகளில் கூட விரோதப்போக்கோடு சண்டையிடும் வகையில் ஒரு மதத்தினரை உருவாக்குவது, வகுப்புவாதம் எனப்படும்.
(ii) வகுப்புவாதம் என்ற கருத்தாக்கம் அல்லது இயக்கத்தை பல்வேறு அறிஞர்கள் பல்வேறு விதமாக வரையறுத்துள்ளனர்.
(iii) நேருவின் கூற்றுப்படி வகுப்புவாதம் என்பது பிற்போக்குவாதிகளின் செயல் ஆகும்.
(iv) வகுப்புவாதம் என்பது ஒரு குழு குறுகிய நோக்கில் மற்ற குழுக்கள் அல்லது அரசாங்கத்திடமிருந்து வரும் எதிர்ப்பை மடைமாற்றம் செய்யும் செயல் ஆகும்.

(i) முஸ்லிம் லீக்கானது, முடித்தல் முறையாக முஸ்லிம்களுக்கென பிரத்தியேகமான மையப்படுத்தப்பட்ட ஒரு அரசியல் கட்சியாக இருந்தது. இதன் நோக்கங்கள் பின்வருமாறு,
(ii) இந்திய முஸ்லிம்கள், பிரிட்டிஷ் அரசிடம் உண்மையுடனும், நன்றியுடனும் நடந்துகொள்ள வேண்டுமென்ற உணர்வை பிரிட்டிசாரிடம் ஏற்படுத்துதல்.
(iii) இந்திய முஸ்லிம்களின் விருப்பங்கள் தேவைகள், உயர்ந்த லட்சியங்களை கண்ணியமான முறையில் அரசுக்கு தெரிவித்தல்.
(iv)இந்திய முஸ்லிம்கள் மற்ற இனத்தவரிடம் எவ்விதப் பகைமை பாராட்டுவதையும், முன்விரோதம் கொள்வதையும் தடுத்தல்.  

(i) பிரிட்டிஷ் ஏகாதிபத்தியம் பிரித்தாளும் கொள்கையை கையாண்டது. கூட்டு இந்திய அடையாளம் ஒன்று உருவாவதை தடுப்பதே பிரிட்டிஷாரின் நோக்கமாகும்.
(ii) பம்பாய் கவர்னர் எல்பின்ஸ்டோன் பழைய ரோமானிய இலட்சியமான (Divide et Impera) (பிரித்தாளுதல்) என்பது நமதாக வேண்டும் என்று எழுதினார்.
(iii) வகுப்புவாதக் கலவரங்கள் நாட்டின் ஆளுகைக்குச் சவாலாக இருக்கும் என்று தெரிந்தபோதிலும் பிரிட்டிஷ் அரசாங்கம் வகுப்புவாத கருத்தியல் சார்ந்த அரசியலுக்கு சட்டபூர்வ அங்கீகாரத்தையும் கௌரவத்தையும் வழங்கியது.
(iv) அனைத்து கட்சிகளும் இத்தகைய குறுங்குழுவாத அணுகுமுறையை பின்பற்றியதால் வடஇந்தியாவில் இந்துக்கள் மற்றும் முஸ்லிம்களுக்கு இடையே பகைமை வளர்ந்தது.
(v) 19 ஆம் நூற்றாண்டின் கடைசி பத்தாண்டுகளில் ஏராளமான இந்து - முஸ்லிம் கலவரங்கள் வெடித்தன.
(vi) 1882 இல் ஜூலை - ஆகஸ்டில் தென்னிந்தியாவில் கூட, ஒரு பெருங்கலவரம் சேலத்தில் நடைபெற்றது.

(i) ஆரம்பகால தேசியவாதிகள் சிலர் தேசியவாதத்தை இந்துமத அடித்தளத்தில் மட்டுமே உருவாக்க முடியும் என்று நம்பினர்.
(ii) சர்வபள்ளி கோபால் குறிப்பிடுவது போல 1875 இல் நிறுவப்பட்ட ஆரிய சமாஜத்தின் மூலம் அரசியலில் இந்து மறுமலர்ச்சிக்கான குரல் ஒலிக்கத் தொடங்கியது.
(iii) 19 ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில் தோன்றிய பசுப்பாதுகாப்பு  கழகங்கள் இந்து வகுப்புவாதம் வளர்வதற்கு ஊக்கமளித்தன.
(iv) ஆரிய சமாஜம் போன்ற நிறுவனர் எடுத்த முயற்சிகள் 1891 முதல் அன்னி பெசண்ட் அம்மையாரால் வழிநடத்தப்பட்ட பிரம்மஞான சபையின் மூலம் தனது கருத்துக்களை பின்வருமாறு குறிப்பிட்டார்.
(v) "பண்டைய மதங்களை புத்துயிர்ப்பு செய்து வலுப்படுத்தி உயர்த்துவதே, இந்தியர்களின் முதற்பணி" ஆகும்.
(vi) ஒரு புதிய சுயமரியாதையையும், எதிர்காலத்தின் மீதான நம்பிக்கையையும் ஒரு தவிர்க்க இயலாத விளைவாகவும், தேசப்பற்றுடன் கூடிய வாழ்வின் ஒரு பேரலையாகவும் நாட்டு புனரமைப்பதற்கான தோற்றமாகவும் உருவாக்கப்பட வேண்டும்.