இலண்டன் பணச்சந்தை:
இது உலகின் பழமையான, மிகவும் வளர்ந்த மற்றும் முன்னணி பணச்சந்தை ஆகும்.
நியூயார்க் பணச்சந்தை:
இது இரண்டாவது நன்கு வளர்ந்த மற்றும் பழமையான பணச்சந்தை ஆகும்.

(i) கருவூல சீட்டுகள்
(ii) குறுகியகால அறிவிப்பு மற்றும் அழைப்பு பணம்
(iii) வணிக இரசீதுகள் மற்றும் உறுதிமொழி பத்திரங்கள் 
(iv) வணிகத் தாள்கள்
(v) வைப்பு இரசீதுகள்
(vi) வங்கிகளுக்கு இடையிலான பங்கேற்பு சான்றிதழ்கள்
(vii) மீள் வாங்கல் வீத ஆவணங்கள்

வைப்புச் சான்றிதழ் வங்கிகள் மற்றும் நிதி நிறுவனங்களால் வழங்கப்படும் குறுகிய கால வைப்பு ஆவணமாகும்.

அ. பயன்பாட்டு இரசீதுகள் (DEMAND BILLS)
தேவை இரசீது என்பது பணம் செலுத்துவதற்கான தேதி எதுவும் குறிப்பிடப்படாத இரசீது ஆகும்.
ஆ. தனித்துவமான இரசீதுகள் (INDIGENEOUS BILLS)
தனித்துவமான இரசீதுகள் என்பது வரைதல் மற்றும் ஏற்றுக் கொள்ளல் உள்ளூர் வழக்கப்படி அல்லது வர்த்தகப் பயன்பாட்டின் மூலம் நிர்வகிக்கப்படுவதைக் குறிக்கிறது.
இ. தூய்மை இரசீதுகள் மற்றும் ஆவண இரசீதுகள் CLEAN BILLS AND DOCUMENTARY BILLS :
பொருட்களின் உரிமை ஆவணம் மூலம் இணைக்கப்பட்ட இரசீதுகள் ஆவண இரசீதுகள் என்று அழைக்கப்படுகிறது.

1. கால வைப்புக்கான உரிமை ஆவணம்.
2. பிணையமற்ற மாற்றுமுறை ஆவணம்.
3. மேல் எழுதுதல் மூலம் எளிதில் மாற்றி வழங்கும் தன்மை உடையது.
4. முக மதிப்பிலிருந்து வட்டத்தில் வெளியிடுதல்
5. சலுகை நாட்கள் இல்லாமல் குறிப்பிட்ட தேதியில் திரும்பச் செலுத்தக்கூடியது.

கருவூல இரசீதின் வகைகள் :
கால வரையறை அடிப்படையில் இந்த இரசீதுகள் மூன்று வகைகளாக பிரிக்கப்படுகின்றன.
அவை பின்வருமாறு.
(a) 91 நாட்கள் கருவூல இரசீதுகள்;
(b) 182 நாட்கள் கருவூல இரசீதுகள்;
(c) 364 நாட்கள் கருவூல இரசீதுகள்
(i) 91 நாட்கள் கருவூல இரசீதுகள் ஒரு நிலையான 4 சதவீத தள்ளுபடி விகிதத்தில் ஏலத்தின் மூலம் வெளியிடப்படுகின்றன.
(ii) இந்திய ரிசர்வ் வங்கி 91 நாட்கள் மற்றும் 182 நாட்கள் கருவூல இரசீதுகளை ஒரு வாரம் முழுவதும் வடிகட்டும் அடிப்படையில் வெளியிடப்படுகிறது.
(iii) 364 நாட்கள் கருவூல இரசீதுகள் எவ்வித நிலையான விகிதமும் கொண்டு செயல்படுவதில்லை. இந்த தள்ளுபடி விகிதம் அதிகார அமைப்பின் இசைவினை பெற்று பங்கேற்பாளர்களுக்கு ஏலத்தில் தெரிவிக்கப்படுகிறது. இத்தகைய விகிதத்தையே தள்ளுபடி விகிதம் என்று குறிப்பிடப்படுகிறது.

அரசு பத்திரங்களின் இயல்புகளை விரிவாக பின்வருமாறு பார்க்கலாம்.
1. முகமைகள்: (AGENCIES)
மத்திய அரசு. மாநில அரசுகள், அரசாங்க அமைப்புக்கு இணையான அமைப்புகள் போன்ற அதாவது உள்ளூர் அரசு அமைப்புகள் உதாரணமாக நகராட்சிகள், மாநகராட்சிகள், துறைமுகங்கள் போன்ற தன்னாட்சி அமைப்புகள், மற்றும் பிற அமைப்புகள் போன்ற முகவர்களின் மூலம் அரசு பத்திரங்கள் வெளியிடப்படுகின்றன.
2. இந்திய ரிசர்வ் வங்கியின் சிறப்பு பணி: (RBI SPECIAL ROLE)
இந்திய ரிசர்வ் வங்கி அரசு பத்திரங்கள் வாங்குதல் மற்றும் விற்பனை செய்வதில் முக்கிய பங்காற்றுகிறது. குறிப்பாக பண மேலாண்மையில் சிறப்பாக செயல்படுகிறது.
3. பத்திரங்களின் இயல்பு: (NATURE OF SECURITIES)
அரசு பத்திரங்கள் உத்தரவாதமாக வட்டி வழங்குவதால் அதிக முதலீடு செய்வது பாதுகாப்பானது மேலும் அரசே முதன்மை தொகையை திரும்ப செலுத்துவதால் முற்றிலும் பாதுகாப்பு தன்மை கொண்டதாகவும் இருக்கிறது.
4. பணப் புழக்க விபரம்: (LIQUIDITY PROFILE)
தங்க முனை பத்திரங்கள் பல வகை நீர்மை தன்மை கொண்டவை. அதன்படி மத்திய அரசால் வழங்கப்பட்ட பத்திரங்கள் அதிக நீர்மை தன்மை கொண்டதால் அதன் பணப்புழக்கமும் அதிகமாக இருக்கும்.
5. வரிவிலக்கு (TAX REBATE)
முதலீட்டாளர்களுக்கு பரந்த அளவில் வரிவிலக்கு அளிப்பது இந்த அரசு பத்திரங்களின் முக்கிய அம்சமாக விளங்குகின்றது. இந்த பத்திரங்கள் இந்த நன்மைக்காகவே மிகவும் பிரபலமானதாக உள்ளது.
(6) சந்தை (MARKET)
அரசு பத்திரங்களில் ஒவ்வொரு விற்பனை மற்றும் கொள்முதலுக்கு தனித்தனியாக பேச்சுவார்த்தை நடத்தப்படுகிறது, தங்க முனைபத்திரங்கள் ஒரு எதிரெதிர் அல்லது இணையான சந்தையாகும். இந்தியாவில் முதன்மை மற்றும் இரண்டாம் நிலை சந்தை ஆகிய இரண்டு சந்தைகளிலும் அரசு பத்திரங்கள் சந்தைப்படுத்தப்படுகிறது.
(7) படிவங்கள் (FORMS)
பங்கு சான்றிதழ்கள், உறுதிமொழி சீட்டுகள் மற்றும் கொணர்பவர் பத்திரங்கள் போன்ற வடிவங்களில் மத்திய அரசு மற்றும் மாநில அரசுகள் வழங்கும் பத்திரங்கள் இருக்கும்.
(8) பங்கேற்பாளர்கள் (PARTICIPANTS)
அரசு பத்திர சந்தையில் அரசுத்துறை வைத்துள்ள வளங்களைப் பரிமாற்றம் செய்வதில் ஒருங்கிணைந்த பங்கேற்பாளர்களாக மத்திய அரசு மற்றும் மாநில அரசுகள் உள்ளன.
(9) வர்த்தகம் (TRADING)
அரசாங்க பத்திரங்களுக்கு இரண்டாம் நிலைசந்தை, குறுகிய, சிறிய மற்றும் குறைவான செயல்திறன் கொண்டது என்றாலும் பங்குச்சந்தைகளில் அரசாங்க பத்திரங்களை விற்பனை செய்வதிலும் வாங்குவதிலும் வங்கிகள். மற்றும் பெருநிறுவனங்கள் ஈடுபடுகின்றன.
(10) வெளியீட்டு இயந்திரம் (ISSUE MECHANISM)
இந்திய ரிசர்வ் வங்கியின் கீழுள்ள பொது கடன் அலுவலகம் (PUBLIC DEBT OFFICE) அரசு பத்திரங்களை வெளியிடுகிறது.

வ. எண்.	தன்மைகள்	பணச்சந்தை	மூலதனச்சந்தை
1.	நிதியின் காலம்	இச்சந்தை ஒரு வருட காலத்திற்கும் மிகாமல் நடக்கும் குறுகியகால நிதிகளுக்கான சந்தையாகும்.	இச்சந்தை ஒரு வருட காலத்திற்கும் மேலான நீண்ட கால நிதிகளுக்கான சந்தையாகும்.
2.	நிதி வழங்கல்	தொழில் வணிகத்தின் நடைமுறை செயல்பாடுகளுக்குரிய மூலதனத் தேவைகளுக்கான மற்றும் அரசின் குறுகிய கால தேவைகளுக்கான நிதியை இச்சந்தை அளிக்கிறது.	தொழில் மற்றும் வணிகத்தின் நிலை முதல் தேவைகளுக்கான மற்றும்  அரசின் நீண்ட காலத் தேவைகளுக்கான நிதியை இச்சந்தை அளிக்கிறது.
3.	வணிக ஆவணங்கள்	வணிக இரசீதுகள் போன்ற ஆவணங்களுடன் தொடர்புடையது. (மாற்றுமுறை ஆவணங்கள், கருவூலச்சீட்டு, வணிகத் தாள் போன்றவை)	பங்குகள், கடனீட்டுப்பத்திரங்கள், அரசு பத்திரங்கள் போன்ற ஆவணங்களுடன் தொடர்புடையது.
4.	பணமதிப்பு	பணச்சந்தையில் ஒவ்வொரு நிதி ஆவணமும் பெரிய மதிப்பிலானவை. ஒரு கருவூல சீட்டின் மதிப்பு குறைந்தபட்சம் 25,000 ஆகும். ஒரு வைப்புத் தொகை அல்லது வணிகத்  தாளின் மதிப்பு குறைந்தபட்சம் 5 இலட்சம் ஆகும்.	மூலதனச் சந்தையில் கையாளப்படும் ஒவ்வொரு ஆவணமும் சிறிய மதிப்பிலானவை. ஒவ்வொரு பங்கின் மதிப்பு ரூபாய் 10 ஆகும். ஒவ்வொரு கடனீட்டு பத்திரத்தின் மதிப்பு ரூபாய் 100 ஆகும்.
5.	பெரிய நிறுவனங்களின் பங்கு	மைய வங்கியும் வணிக வங்கிகளும் பணச்சந்தையில் பெரும் பங்காற்றும் நிறுவனங்களாகும்.	மேம்பாட்டு வங்கிகளும், காப்பீட்டு நிறுவனங்களும் மூலதனச்சந்தையில் முக்கிய பங்காற்றுகின்றன.
6.	நிதி கோரிக்கைகள்	நிதி கோரிக்கைகள், சொத்துக்கள் மற்றும் பத்திரங்கள் பணச்சந்தை வர்த்தகத்தில் ஈடுபடுத்தப்படுகின்றன.	கடன் பத்திரங்களும் பங்குகளும் மூலதனச் சந்தை வர்த்தகத்தில் ஈடுபடுத்தப்படுகின்றன.
7.	இடர் அளவு	கடன் மற்றும் சந்தை ஆபத்து குறைந்தளவு உள்ளது.	கடன் மற்றும் சந்தை ஆபத்து அதிகளவு உள்ளது.
8.	நீர்மைத்தன்மை	அதிக அளவு நீர்மை தன்மை கொண்டது.	மூலதனச் சந்தை குறைந்தளவு நீர்மைத் தன்மை கொண்டது.
9.	பரிவர்த்தனை நடைபெறும் இடம்	பரிவர்த்தனைகள் பெரும்பாலும் தொலைபேசி வழியாகவே நடைபெறுகின்றன. இதற்கு முறையான இடம் ஏதுமில்லை.	பரிவர்த்தனைகள் ஒரு முறையான இடத்தில் இடம் பெறுகின்றன. உதாரணம்: பங்கு பரிமாற்றகம்.