ஒரு நாட்டின் பண மற்றும் வங்கிக் கட்டமைப்பின் உச்சநிலையாகவும், தேசிய பொருளாதார நலனுக்காகவும் சிறந்த முறையில் செயல்படும் வங்கி அந்த நாட்டின் மைய வங்கி எனப்படும். என டிகாக் அவர்கள் இலக்கணம் வகுத்துள்ளார்.

1949 ஆம் ஆண்டின் வங்கி ஒழுங்குமுறைச் சட்டத்தின்படி, முதலீடு செய்வதற்கோ, கடன் வழங்குவதற்கோ, கேட்ட உடன் அல்லது காசோலை, வரையோலை அல்லது பணவிடை மற்றுமுள்ள முறைகளில் திரும்பக் கொடுப்பதற்கோ பொதுமக்களிடமிருந்து வைப்பு தொகைகளை பெற்றுக் கொள்ளும் செயல் வங்கியியல் எனப்படும்.

(i) கல்வி, மருத்துவம், சுகாதாரம் போன்ற சேவைத் தொழில்கள் பல நூற்றாண்டாக இருந்து வருகின்றன.
(ii) உலக வர்த்தகத்தில் சேவைத் தொழில்கள் 1970 ஆம் ஆண்டிற்குப்  பின்னரே அதிக முக்கியத்துவம் பெற்று வருகிறது.
(iii) உலகப் பொருளாதாரத்தின் மிகவும் ஆற்றல் வாய்ந்த துறையாகச் சேவைத் துறை உருவாகியுள்ளது.  

(i) ஓர் ஆளுநர் மற்றும் நான்கு துணைநிலை ஆளுநர்கள் நான்கு ஆண்டுகளுக்கு பதவி வகிக்கும் வகையில் நியமிக்கப்படுவார்கள்.
(ii) பல்வேறு துறைகளில் இருந்து பத்து இயக்குநர்கள்.
(iii) இரண்டு அரசு அதிகாரிகள்.
(iv) நான்கு இயக்குநர்கள் (வட்டார வாரியங்களில் இருந்து ஒவ்வொருவர்).

(i) இம்பீரியல் பாங்க் ஆப் இந்தியா பண வெளியீடு மற்றும் மைய வங்கிக்கான பிற கடமைகளை ஆற்றி வந்தது.
(ii) 1926 ஆம் ஆண்டில் ஹில்டன் யங் ஆணையம் அல்லது இந்திய நாணய மற்றும் நிதியில் தொடர்பான இராயல் ஆணையம் ஒரு மைய வாங்கி உருவாக்க பரிந்துரைத்தது.
(iii) அதன் விளைவாக இந்திய ரிசர்வ் வங்கி சட்டம் 1934-இல் உருவாக்கப்பட்டு இந்திய ரிசர்வ் வங்கி ஏப்ரல் 1 1935 முதல் செயல்பாட்டிற்கு வந்தது. ஆனால் நாட்டுடைமையாக்கப்பட்டது. ஏப்ரல் 1 1949 ஆம் ஆண்டு ஆகும்.

(i) ஒரு நாட்டின் வர்த்தகம், வாணிகம் மற்றும் தொழில்களின் நரம்பு மண்டலமாக வங்கிக் கருதப்படுவகிறது.
(ii) இது நாட்டின் வழக்கமான செயல்பாடுகள் மற்றும் மேம்பாட்டுக்கான பணத்தேவைகளைச் சந்திப்பதில் முக்கியப் பங்கு வகிக்கிறது. ஒவ்வொரு நாட்டுக்கும் ஒரு மைய வங்கி உள்ளது.
(iii) இது நாட்டின் அரசாங்கத்திற்குச் சொந்தமானது. ஒரு நாட்டின் அனைத்து வங்கிகளின் செயல்பாடுகளை கட்டுப்படுத்தும் அதிகாரம் இந்த உச்ச வங்கியிடம் ஒப்படைக்கப்பட்டுள்ளது.

இந்திய ரிசர்வ் வங்கியின் மத்திய தலைமையகம் மும்பையில் அமைந்துள்ளது. 2017 ஆம் ஆண்டு முதல் இந்த மத்திய தலைமை அலுவலகம் 33 துறைகளைக் கொண்டுள்ளது. மும்பை, டில்லி மற்றும் கொல்கத்தா சென்னை ஆகிய நான்கு மண்டல அலுவலகங்கள் துணைநிலை ஆளுநர்களின் தலைமையில் செயல்படும் வட்டார வாரியங்களின் கீழ் செயல்பட்டு வருகின்றன. 19 பிராந்திய அலுவலகங்களும் 11 துணை அலுவலகங்களும் ரிசர்வ் வங்கி மத்திய இயக்குநர்கள் வாரியத்தால் 21 உறுப்பினர்களும் இந்திய அரசால் நியமிக்கப்படுவார்கள். அதில் உள்ளவர்கள்.
(i) ஒரு ஆளுநர் மற்றும் நான்கு துணைநிலை ஆளுநர்கள் நான்கு ஆண்டுகளுக்கு பதவி வகிக்கும் வகையில் நியமிக்கப்படுவார்கள்.
(ii) போல்வேறு துறைகளில் இருந்து பத்து இயக்குநர்கள்.
(iii) இரண்டு அரசு அதிகாரிகள்.
(iv) நான்கு இயக்குநர்கள் (வட்டார வாரியங்களில் இருந்து ஒவ்வொருவர்).

(i) உலக நிதி நிறுவனங்களில் இந்தியாவின் பிரதிநிதி: சர்வதேச வங்கியில் தரநிலைகளுக்கிணங்க நல்லிணக்கம் மற்றும் நிலைத்தன்மையைப் பராமரிப்பதற்காக இந்திய ரிசர்வ் பேலஸ் குழுவுடன் 1997-ஆம் ஆண்டு முதல் இணைந்து செயல்பட்டு வருகிறது. பன்னாட்டு மறுசீரமைப்பு மற்றும் மேம்பாட்டு வங்கி மற்றும் பன்னாட்டு நாணய நிதியத்தின் (IMF) டிசம்பர் 27, 1945 இந்திய அரசின் பிரதிநிதியாக இந்திய ரிசர்வ் வங்கி இருந்து வருகிறது.
(ii) இந்திய வங்கிகளின் கட்டமைப்பினை ஒருங்குப்படுத்துதல் மற்றும் மேற்பார்வையிடுதல்:
நாட்டில் உள்ள அனைத்து வங்கிகளையும் ஒழுங்குபடுத்த விரிவான வழிகாட்டுதல்களை இந்திய  ரிசர்வ் வங்கி வகுத்து வழங்கி வருகிறது. இந்திய ரிசர்வ் வங்கிச் சட்டம் 1934 மற்றும் வணிக வங்கிகளின் ஒழுங்கு முறைச் சட்டம் 1949 ஆகியவற்றின் கீழ் வணிக வங்கிகளுக்கு உரிமம் வழங்குதல், கட்டுப்படுத்தல் மற்றும் மேற்பார்வையிடுதல் போன்ற அதிகாரங்களை ரிசர்வ் வங்கி கொண்டுள்ளது.
(iii) பணவியல் உச்சநிலை அதிகாரி: விலைவாசி நிலைத்தன்மையையும் பணவீக்கப் போக்குகளையும் ஒழுங்குபடுத்துதல் மற்றும் பொருளாதார வளர்ச்சியை மேம்படுத்தும் வகையில் நாட்டின் பணவியல் கொள்கையை இந்திய ரிசர்வ் வங்கி நிர்மாணிக்கிறது. இது விவசாயத்திற்கான நிதிகளை வழங்குதல், திட்டங்களை அமல்படுத்துவதற்கான ஆதாரங்களை திரட்டுதல் வாங்கி கடன் மற்றும் சர்வதேச நிதி சம்பந்தமான சட்டங்களை இயற்றுதல் பற்றிய ஆலோசனைகளை அரசுக்கு வழங்குகிறது.
(iv) பொருளாதார அளவுருக்களை கூர்ந்து கண்காணித்தல்:
பொருளாதாரத்தின் பரந்த அளவுருக்களான வேலைவாய்ப்பு நிலை, அளவுகள் மற்றும் உற்பத்தி அளவு வர்த்தகச் சுழற்சிகள் அயல்நாடுகளின் முதலீட்டு உள்ளீடுகள் மற்றும் செலுத்துதல் சமநிலை போன்றவைகள் இந்திய ரிசர்வ் வங்கி கூர்ந்து கண்காணித்துப் பொருளாதார உறுதித்தன்மை மற்றும் வளர்ச்சியை அடைவதற்கு உதவுகிறது. இந்திய ரிசர்வ் வங்கியின் நிதி மேற்பார்வை வல்லுநர் குழு குறைந்தபட்சம் மதத்திற்கு ஒரு முறையாவது கூடிநாடு முழுவதும் நடப்பு நிகழ்வுகள் அனைத்தையும் கவனமாகக் கண்காணித்து முடிவெடுக்கிறது.
(v) புதிய சவால்களுக்கு உடனடியாக பதிலளிப்பது: இந்திய வங்கி அமைப்புக்கு எதிராக எப்பொழுதும் புதிய சவால்கள் எழுந்தாலும், இந்திய ரிசர்வ் வங்கி உடனடியாக ஒரு குழுவினை ஏற்படுத்தி ஆய்வு செய்தல் மற்றும் தலைமை சுற்றறிக்கைகளை வெளியிடுதல் போன்ற பணிகளை மேற்கொண்டு இந்திய வங்கிகளை வலுப்படுத்துகிறது. ரிசர்வ் வங்கியின் சுற்றறிக்கைகள் மற்றும் வல்லுநர் குழு அறிக்கைகளில் வளம் சேர்க்கும் பல தகவல்களை காணலாம். (எ.கா) கோபால் கிருஷ்ணன் குழு தகவல் பாதுகாப்பு, மின்னணு வங்கி ஏப்ரல் 2010.