i) சந்திர குப்தரின் புதல்வர் பொ.ஆ.மு.297-ல் அமைதியான, இயல்பான ஆட்சி மாற்றம் மூலம் அவருக்கு பின் ஆடசியில் அமர்ந்தார்.
ii) பிந்து சாரர் நல்ல திறமையான அரசர். மேற்கு ஆசியாவின் கிரேக்க அரசுகளுடன் நல்லுறவு பேணும் தனது தந்தையின் வழியைத் தொடர்ந்தார்.

i) தட்சசீலம் கல்வி மற்றும் கலாச்சாரத்தை போதிக்கும் முக்கிய மையமாகும். 1940 ல் சர்ஜாண் மார்ஷல் இந்த நகரைக் கண்டறிந்தார்.  
ii) இங்கு கல்வி கற்க வெகு தொலைவில் இருந்து மக்கள் வந்துள்ளார்கள்.
iii) எந்த ஒரு நாகரீகத்திலும் இல்லாத உயர்ந்த அறிவார்ந்த சாதனைகளைப் படைத்ததாக தட்சசீலம் கருதப்படுகிறது.
iv) பாணினி தனது புகழ்பெற்ற "அஷ்டத்யாயி" என்ற இலக்கிய நூலை இங்கு தான் எழுதினார். 

1.குஜராத் மாநிலத்தில் உள்ள கிர்நார் என்ற இடத்தில் இக்கல்வெட்டு காணப்படுகிறது.
2."ருத்ரராமன்" என்ற மன்னர் இக்கல்வெட்டை செதுக்கினார்.
3. இக்கல்வெட்டு இரண்டு காரணங்களுக்காக முக்கியத்துவம் பெறுகிறது.
i) மேற்கே குஜராத் வரை மெளரியப் பேரரசு பரவி இருந்ததை உறுதி செய்கிறது.
ii) சந்திர குப்தரின் புகழ் அவர் இறந்து நான்கு நூற்றாண்டு ஆனா பின்னரும் தொடர்ந்தது என்பதைக் கூறுகிறது.

i) 'முத்ராட்சம்' என்பது விசாகத்தத்தரால் எழுதப்பட்ட நாடக நூல்.
ii) இந்நூல் மகத அரியணையில் சந்திரகுப்தர் அமர்ந்ததைப் பற்றியது. சந்திரகுப்தருக்கு எதிரான படையெடுப்பைத் தடுக்க அவரது தலைமை ஆலோசகர் 'சாணக்கியர்' அல்லது 'கெளடில்யா' தீட்டிய யுக்திகளைப் பட்டியலிடுகிறது.

i) அலெக்சாண்டரின் படையெடுப்பு பிற்காலத்தில் பல நூற்ராண்டுகளுக்குத  தொடரப் போகும் இந்தியா மற்றும் மேற்கு உலகிற்கு இடையிலான தொடர்பின் ஆரம்பமாக அமைந்தது.
ii) நான்கு வணிகப் பெருவழிகள் வாயிலாக கிரேக்க வணிகர்களும், கைவினைக் கலைஞர்களும் இந்தியா வந்தனர்.  
iii) இந்தியாவுக்கும் கிரேக்கத்திற்கும் எடையில் நேரடி தொடர்பு ஏற்றபடி இது உதவியது.
iv) இது இந்திய ஆட்சியிலும் கலைகளிலும் ஒரு புதிய பாணியை உருவாக்கியது. 

i) கெளடில்யர்(சாணக்கியர்) எழுதிய அர்த்தசாஸ்திரம் மெளரியரின் அரசியல் நிர்வாகம் குறித்து தெளிவாக விளக்குகின்றது.
ii) மெகஸ்தனிஷ் எழுதிய இண்டிகா -சந்திரகுப்தரின் அரசு நிர்வாகத்தை பற்றி கூறுகிறது.
iii) விசாகத்தரின் முத்ராட்சம் என்ற நாடக நூல்.
iv) பிராமணங்கள் மற்றும் மகாவம்சம் போன்ற இலக்கியச் சான்றுகளும் உள்ளன.

i) கிரேக்க வரலாற்றாளர்கள் மெளரிய அரசை ஒரு மையப்படுத்தப்பட்ட அரசு என்று குறிப்பிடுகிறார்கள்.
ii) மையப்படுத்தப்பட்ட அரசு என்றால், பேரரசின் பறந்து விரிந்த பகுதிகள் ஒரே விதமான நிர்வாக அமைப்பே நிலவியது என பொருள் கொள்ள வேண்டும்.
iii) ஆனால், அன்றிருந்த தகவல் தொடர்பு மற்றும் போக்குவரத்து வசதிகளை வைத்து பார்க்கும்போது மையப்படுத்தப்படாத நிர்வாக முறைகள் இருந்திருக்க வேண்டும்.

i) போரஸ் ஜீலம் நதிக்கரைக்கு பியாஸ் நதிக்கரைக்கு இடைப்பட்ட பகுதியை ஆண்டார்.
ii) அலெக்சாண்டரின் வரலாற்றுச் சிறப்புமிக்க ஹைடாஸ்பெஸ் போர் போரஸ் மன்னனுக்கு எதிராக நடைபெற்றது.
iii) போரின் முடிவில் அலெக்சாண்டரால் தனது மேலாதிக்கத்தை ஏற்க வேண்டும் என்ற நிபந்தனையின் பேரில் அவரது அரியணையைத் திருப்பி தந்தார்.

i) மகாபத்ம நந்தர் நந்தபேரரசின் முதல் அரசர்.
ii) சிசுநாக அரசரைகே கொன்று அரியணையைக் கைப்பற்றினார்.
iii) நந்தர்களின் கீழ் பேரரசு நன்கு விரிவடைந்தது.
iv) நந்தர்களின் செல்வமும், அதிகாரமும் எவர் காலத்தில் பெருகியது. எதிரிகளுக்கு அச்ச மூட்டுவதாக இருந்தது. 

i) ஹரியங்கா வம்சத்தில் பிம்பிசாரர் மகதத்தின் முதல் அரசராக அறியப்படுகிறார்.
ii) அவர் திருமண உறவுகள் மற்றும் போர்கள் மூலம் மகதப் பேரரசின் எல்லைகளை விரிவுபடுத்தினார்.
iii) கோசல அரசர் பிரசேனஜித்திற்கு தனது சகோதரியை மணம் செய்து தந்ததன் மூலம் காசியை வரதட்சணையாகப் பெற்றார்.
iv) லிச்சாவி, மாத்ரா இளவரசிகளை அவர் மணந்தார். அங்கத்தை ராணுவ பலத்தால் இணைத்துக்கொண்டார். இவ்வாறு பிம்பிசாரர் மகதப் பேரரசை விரிவு படுத்தினார்.