i) ரோமானியக் குடியரசு பொ.ஆ.மு 27ல் பேரரசர் அகஸ்டஸின் கீழ் ஒரு பேரரசு ஆயிற்று.
ii) ஐரோப்பாவிலும் வாடாஆப்பிரிக்காவிலும் பெற்ற வெற்றிகள் மூலம் குவிந்திருந்த மிகப்பெரும் செல்வங்களைத் தனது கட்டுப்பாட்டில் வைத்திருந்த ரொம்பதான் உலகிலேயே மிகப்பெரிய செலவச் செழிப்பு மிக்க நகரமாகும்.

i) பண்பாட்டுத் தாக்கங்கள் சங்கமிக்குமிடத்தில் அமைந்துள்ள காந்தாராம் கிரேக்க மற்றும் ரோமானிய பண்பாடுகளின் செல்வாக்கு ரோமானியம் உட்பட்டது.பொ.ஆ. முதல் நூற்றாண்டில் காந்தாராக் கலை வடிவங்கள் வளர்ச்சியடைந்தன.
ii) குஷாணப் பேரரசுக் காலத்தில் ரோமுடனான அதன் தொடர்புகளினால் ரோமானியக் கலைநுட்பங்கள் இந்தியக் காலை நுட்பங்களோடு கலந்து, வடமேற்கு இந்தியா முழுதும் பின்பற்றப்பட்டன.
iii) ஆன்மநிலையில் - கண்கள் [பாதி மூடிய நிலையில் தியானத்திலிருந்து புத்தரை சித்தரித்ததற்காக காந்தாராகலை புகழ் பெற்றது.

i) வணிகம் பெருமளவு வளர்ந்த நிலையில் வணிகர்கள் எண்ணிக்கையில் பெருகி சமுதாயத்தில் முக்கியமானோர் ஆயினார்.
ii) கடல் கடந்த வணிகத்தில் ஈடுபட்ட வணிகர்கள்.
iii) வெளிநாடுகளுடன் தரை வழியாகவும் வாணிபத்தில் ஈடுபட்டனர்.
iv) இந்த வளர்ச்சியானது விரிவடைந்து வரும் வணிக நடவடிக்கைகளுக்கு உதவியது.
v) எனவே வணிகம் விரிவடைந்து பொருளாதார உற்பத்தியின் அடித்தளத்தில் முக்கிய மாற்றங்களை ஏற்படுத்தியது.

i) சாகர்களின் ஆட்சிக்காலத்தில் மாகாண ஆளுநர்கள் "சத்ரப்கள்" என்று அழைக்கப்பட்டனர்
ii) சத்ரப்கள் பலரும் தங்களை சுதந்திர அரசாக அறிவித்துக் கொண்டு தங்களுக்கு மஹாசத்ரபாகள் என்ற பட்ட பெயரை சூட்டிக் கொண்டனர்
iii) புகழ் பெற்ற சாக சத்ரப்களில் புகழ் பெற்றவர் "ருத்ரதாமன்" என்பவராவார்.
iv) இவர் சாதவாகனர்களையும் தோற்கடித்தார்.

i) இந்தியா முழுவதும் கிரேக்கர்களை குறிப்பிடப் பயன்படுத்தப்பட்ட யவன (அல்லது யோன) என்ற சொல்லை இப்பொழுதும் பாப்போம்.
ii) இச்சொல் பாரசீக மொழியில் கிரேக்கர்களை குறிக்கும். "யாயுனா" என்றும் சொல்லிலிருந்து பெறப்பட்டதாகும்.
iii) இந்தியாவில் இச்சொல்லானது கலப்பின மக்கள் உட்பட கிரேக்கத்தை பிறப்பிடமாக கொண்ட அனைவரையும் மேலும் பொனீசியர்களை கூடக் குறிப்பதற்கு பயன்படுத்தப்படுகிறது.

i) பொ.ஆ.மு. 305 வாக்கில் சந்திரகுப்தர் செலியுகஸை எதிர்த்து போரிட்டு அவரை தோற்கடித்தார்.
ii) இருப்பினும் இது அலெக்ஸாண்டரின் ஏனைய ஆளுநர்களுக்கு ஏற்பட்டதை போன்ற கொடூரமான தோல்வி அல்ல.
iii) மாறாக சந்திரகுப்தர் செலியுகஸுடன் ஓர் அமைதி உடன்படிக்கை செய்து கொண்டார்
iv) சிந்து வரையிலும் தான் வெற்றி கொண்டிருந்த நிலப்பரப்பை ஒப்படைத்த செலியுகஸ், அதற்கு பதிலாக 500 போர் யானைகளை பெற்றுக்கொண்டார்.

i) பேரரசர் அசோகர் இரக்கத்தையும் அதன் விளைவாக மௌரியப் பேரரசின் வீழ்ச்சியையும் தொடர்ந்து வந்த நான்கு நூற்றாண்டுகளில் இந்தியாவின் சில பகுதிகள் மேற்காசியா, மத்திய ஆசியாவை சேர்ந்த இந்தோ - கிரேக்கர், சாகர், குஷானர் ஆகியோரின் படையெடுப்புகளுக்கு உள்ளாயின.
ii) இவர்கள் அனைவருமே இந்தியாவின் பெரும் பகுதிகளில் தங்களின் ஆட்சிகளை நிறுவினர்.
iii) மேலும் இது விரிவான வணிகத் தொடர்புகள் மூலம் மத்தியத் ஆசியா சீனா ஆகியவற்றோடு இந்தியாவை ஒருங்கிணைத்தது.

இந்தியாவின் முதல் சாக ஆட்சியாளர் மௌஸ் அல்லது மொ/மொக ஆவார்.
காந்தாரத்தை கைப்பற்றிய அவர் இந்தோ - கிரேக்க அரசாட்சியில் ஒரு பிளவை ஏற்படுத்தினார்
இந்தியாவில் சாகர்கள் இந்து சமூகத்துக்குள் இரண்டறக் கலந்து விட்டனர்
இந்த பெயர்களையும், மத நம்பிக்கைகளையும் கைகொள்ளத் தொடங்கினார்
அவர்களது நாணயங்களின் ஒருபக்கத்தில் இந்துக் கடவுள்களின் உருவம் பொறிக்கப்பட்டது.
சாகர் தங்களின் ஆட்சிப் பகுதிகளை நிர்வகிக்க சத்ரப்களை மகானா ஆளுநர்களாக நியமித்தனர்
சத்ராபாக்கள் பலரும் தங்களுக்கு மஹாசத்ரபாக்கள் எனப்பட்டம் சூடிக் கொண்டதோடு நடைமுறையில் சுதந்திர ஆட்சியொயாளர்களாயின.
புகழ் பெற்ற சாக சத்ரப்களில் ஒருவர்தான் ருத்ரதாமன்.

i) கிரேக்கர்களின் படையெடுப்பு பரஸ்பரஸ் பண்பாட்டு தாக்கம் ஏற்படுத்துவதற்கு இட்டுச் சென்றது.
ii) பாடபுத்தரத்தில் உள்ள நினைவு சின்னங்களில் கிரேக்க பண்பாட்டு தாக்கம் தெரிந்தது.
iii) மௌரியப் பேரரசின் விரிவான நிர்வாக அமைப்பு கிரேக்க நிர்வாக அமைப்பு முறையை ஒத்திருக்கிறது.
iv) மேற்கு இந்தியாவில் இந்தோ - கிரேக்க அரசாட்சியில் தோன்றியது. இந்திய வரலாற்றில் மாறுபட்ட பண்பாட்டின் தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியது.
v) மேலும் மாறுபட்ட தனித்தன்மை கொண்ட களை சிந்தனையும், போக்கையும் இந்தியாவில் ஏற்படுத்தியது.

i) நவீனத்துக்கு முந்தைய அனைத்துப் பொருளாதாரங்களும் பரிமாற்றத்துக்கு ஒரு முக்கியமான ஊடகமாக பண்டமாற்று முறை விளங்கியிருக்கிறது.
ii) அவர்கள் தங்களின் உப்பை பணத்துக்கு விற்காமல் ஏணைய பண்டங்களுகாவும் இதரத் தேவைகளுக்காவும் பண்டமாற்று செய்து கொண்டிருக்கவே வாய்ப்பு அதிகம்.
iii) இருப்பினும் தரைவழி கடல்வழி வணிகம் ஆகியவற்றின் அளவும் கூடவே நகர அங்காடிகள் குறித்து இலக்கியத்திலுள்ள சித்தரிப்புகளில் பணம்தான் பரிமாற்றத்துக்கான முக்கிய ஊடகமாக இருந்தது என்பதை உணர்த்துகின்றன.

i) சங்கத் பாடல்களின் படி முசிறி நகரம் இரண்டு வணிகச் சுற்றுகள் மையமாக இருந்துள்ளது.
ii) நாட்டின் உள்பகுதிகளிலிருந்து அரிசியை ஏற்றிவந்த படகுகள் திரும்பிச் செல்கையில் மீன்களை ஏற்றிச் சென்றன.
iii) இது அடிப்படையான நுகரவு பொருள்களின் வணிகத்தில் பண்டமாற்று முறை பின்பற்றப்பட்டதை சுட்டுகிறது.
iv) அதே நேரத்தில் சந்தைக்கு கொண்டு வரப்பட்ட கருமிளகு மூட்டைகள், கப்பலில் வந்த தங்கத்திற்கு பண்டமாற்று செய்துகொள்ளப்பட்டு பின் அத்தங்கம் படகுகளில் கடற்கரைக்கு கொண்டு செல்லப்பட்டன.

i) இந்தோ - கிரேக்க அரசர்களில் அறியப்பட்ட முதல் அரசர் டெமெட்ரியஸ் ஆவார்.
ii) இந்தோ - கிரேக்கர்கள் நேர்த்தி மிக நாணயங்களை வெளியிட்டனர்.
iii) இந்நாணயங்கள் அவர்களின் ஆட்சியை வேறுபடுத்தி காட்டுகின்ற அம்சங்களோடு வெளியிடப்பட்டன
iv) நாணயத்தின் ஒரு பக்கத்தில் ஆட்சி செய்து கொண்டிருக்கிற அரசரின் உருவமும், பெயரும் பொறிக்கப்பட்டிருக்கும்.
v) அரசர்கள் பலவிதமான தலைக்கவசங்களோடு இருப்பது தனிசிறப்பு.
vi) இந்நாணயங்கள் தனிமுக மற்றும் உடல் கூறுகளையும் கொண்ட அரசரின் தோற்றத்தை காட்டுகின்றன.

ரோம் ஆண்டின் தொடக்கத்தில் இரண்டு முக்கியமான வளர்ச்சியின் காரணமாக ஐரோப்பாவிற்கும் இந்தியாவிற்குமான வாணிபத்தில் பெரும் மாற்றங்கள் ஏற்பட்டன. பொ.ஆ.மு  கடைசி நூற்றாண்டின் முடிவில் கிரேக்க அரசுகளை அகற்றி விட்டு மத்திய தரைக்கடல் உலகின் வல்லரசாக ரோம் எழுந்தது.
மேலும் பொ.ஆ.மு.27ல் பேரரசர் அகஸ்டின் கீழ் ஒரு பேரரசாக ரோம் உருவெடுத்தது.
வெற்றியும் செல்வக்குவிப்பும்:
ஐரோப்பாவிலும் வாடஆப்பிரிக்காவிலும் பெட்ரா வெற்றிகள் மூலம் குவிந்திருந்த மிகப் பெரிய செல்வங்களை ரோம் தனது கட்டுப்பாட்டில் வைத்திருந்தது.
இச்செல்வங்கள் ரோமின் புகழை உலகறியச் செய்தன அன்றைய காலகட்டத்தில் ரோம் தான் உலகிலேயே மிகப் பெரியதும் செல்வா செழிப்பு மிக்க நகரமாகும்.
குறிப்பாக தமிழ்நாட்டின் நறுமணப் பொருள்கள் மற்றும் அணிவகைகளின் தேவை ரோமுக்கு அவசியமாயிற்று. இந்த அவசியம் ஒரு பெரும் வணிக விரிவாக்கத்தை ஏற்படுத்தியது.
ஹிப்பாலஸ் காலக்கணிப்பு:
பொ.ஆ.முதலாம் நூற்றாண்டில் எகிப்தின் கடலோடி "ஹிப்பாலஸ்" என்பவர் அரபிக் கடலில் வீசும் பருவக்காற்றுகளின் காலத்தை கணித்தார். இந்தக் கண்டுபிடிப்பு மிகப்பெரிய அளவில் மத்திய தரைக்கடல் வாணிபத்திற்கு உதவியது.
இதுவரை அரேபியர்கள் கட்டுப்பாட்டில் இருந்த மத்திய தரைக்கடல் வாணிபம் மெல்ல மெல்ல ரோமாபுரியின் கைகளுக்கு மாறின.
மேலும் இதுவரை அரேபியருக்கு ஏகபோகமாய் இருந்த இரகசியங்கள் வெளியுலகத்திற்கு வெட்ட வெளிச்சமாயின.
நேரடிக் கடல் வழி:
ரோமானிய கப்பல்கள் இந்தியாவின் மேற்கு கடற்கரை நோக்கி நேரடியாக பயணிக்க தொடங்கின. பயம் நிறைந்த கடல் வழிகளையும் தரை வழி வாணிபத்தையும் ரோமானியர்கள் தவிர்த்தனர்.
இதன்மூலம் அவர்களுக்கு பயணப்பாதுகாப்பு எட்டியது. இந்தியாவிற்கான நேரடி கடல் வழி திறப்பின் இறுதி விளைவாக இந்தியாவிற்கு வரும் ரோமானிய கப்பல்களின் எண்ணிக்கை கணிசமாக உயர்ந்தது.
ஆணுக்கு 20 கப்பல்கள் என்பதிலிருந்து ஏறக்குறைய அன்றாடம் ஓரு கப்பல் என்று அதிகரித்தது.
இவ்வாறு மத்தியத் தரைக்கடல் உலகின் தனிப்பெரும் ஆதியாக ரோமானிய அரசு உருவெடுத்தது.

குஷாணர்கள் காலத்தில் நிலவிய பெருமளவிலான படைப்பாற்றல் காரணமாக கலையும், இலக்கியமும் செழித்து இருந்தன. கனிஷ்கரும் கலை, இலக்கியத்தில் ஆர்வமிக்கவராய் இருந்ததால் பல படைப்புகள் உருவாயின.
கலை - மகாயான புத்தமதம்:
கனிஷ்கர் காலத்தில் கலை வளர்வதற்கு மஹாயான புத்தமதப்பிரிவும் ஒருகாரணமாகவும். மகாயான பிரிவு புத்தரை கடவுளாக சித்தரித்தது. உருவ வழிபாட்டை ஆதரித்தது. புத்தரை மனித வடிவில் போன்ற சிலைகள் வடிவமைக்கப்பட்டன.
புத்தரின் சிலைகள்:
குறிப்பாக தட்சசீலத்திலும், வடமேற்கு பகுதிகளில் செதுக்கப்பட்ட புத்தரின் சிலைகள் கண்ணியமான ஆடைகளாலும், தேவதூதர்களாலும், இலைகளாலும் சூழப்பட்டிருப்பது போன்று வடிமைக்கப்பட்டன.
மதுரா அருகே செம்மணர்கல்லில் மிக நுட்பமாக செதுக்கப்பட்ட புத்தரின் சிலைகள் இக்காலகட்ட சிற்பக்கலையின் உச்சம் ஆகும்.
குகைகள்:
அஜந்தா குகைகள் முதல் மும்பையின் கன்ஹரி குகைகள் வரை பௌத்தர்கள் பாறைகளைக் குடைந்த குகைகள் அமைத்தனர்.
இலக்கியம்:
i) பௌத்த ஆசான் நாகார்ஜுனர், பௌத்த தத்துவஞானிகள் அஸ்வகோஷர், பார்ஸ்வர் வசுமித்திரர், போன்றோரின் புரவலராக பேரரசர் கனிஷ்கர் திகழ்ந்தார்
ii) மாபெரும் நாடகாசிரியர் பாசன், பெரும்பாலும் இந்தக் காலத்தை சேர்ந்தவராவார்.
iii) இந்து மத நூல்களில் மனு ஸ்மிருதி, வாத சயாயனரின் காமசூத்ரம், கௌடில்யரின் அர்த்த சாஸ்த்திரம் அழுகிய நூல்கள் இதே பொ.ஆ. 2ம் நூற்றாண்டில் தான் இறுதி வடிவம் பெற்றன என்பதை அறிகிறோம்.