(i) வைகுண்டசாமிகள் சமத்துவத்தை நடைமுறைப்படுத்தும் விதமாக சமபந்தி விருந்து ஏற்பாடு செய்தார்.
(ii) பல சாதி மக்கள் வந்து உணவு அருந்தும் வண்ணம் 'நிழல் தாங்கல்' என்ற உணவுக் கூடங்களை உருவாக்கினார்.
(iii) இதன் மூலம் சாதி கட்டுப்பாடுகள் உடைக்கப்பட்டன. 

(i) ஜோதிபாபூலே -யால் ஆரம்பிக்கப்பட்ட சத்ய சோதக் சமாஜமே உண்மை தேடும் சங்கம் எனப்படுகிறது.
(ii) பல நூற்றாண்டுகளாக நிலவி வரும் சமத்துவமின்மை, சமூக தாழ்வு நிலை ஆகியவற்றைப் போக்க வேண்டும்.
(iii) அரசியல், சமூக, பொருளாதாரம், மதம் ஆகியவற்றில் முற்போக்கான சிந்தனை மக்களுக்கு வேண்டும் என்கிறது இச்சங்கம்.

(i) இஸ்லாம் சமய மற்றுமொரு இயக்கமே பிரங்கி மஹால்.
(ii) இது லக்னோவிலுள்ள பிரங்கி மஹாலில் உருவாக்கப்பட்டது.
(iii) மற்றைய இயக்கங்கள் போல் அல்லாமல் இது சூபிஸியத்தை அறிந்துக்கொள்ள களமாக உருவானது.
(iv) முக்கியமாக இவ்வியக்கம் காலத்தால் மூத்த சிந்தனையுடையவனாக இருந்தது. 

(i) தமிழ்நாட்டில் பிரம்மசமாஜத்தின் ஆதரவாளர் சைதை காசிவிஸ்வநாத் முதலியார் ஆவார்.
(ii) இவர் பிரம்மசமாஜத்தின் கருத்துகளை விளக்க பிரம்மசமாஜ நாடகம் ஒன்றை எழுதினார்.
(iii) கைம்பெண் மருமணத்திற்கு ஆதரவாக ஒரு ஆய்வுக் கட்டுரையும் எழுதினார்.
(iv) இதே நோக்கத்திற்காக;1864-ல் "தத்துவ போதினி" எனும் தமிழ் இதழ் தொடங்கப்பட்டது.

(i) எம்.ஜி.ரானடேயின் முயற்சியால் உருவாக்கப்பட்டது தேசிய சமூக மாநாடு என்னும் அமைப்பு 
(ii) ஒவ்வொரு ஆண்டும் காங்கிரஸ் மாநாடு முடிந்தவுடன் கூடும் 
(iii) நாட்டிற்கு தன்னலமற்ற சேவை செய்வதை நோக்கமாகக் கொண்டது.
(iii) முக்கியமாக இளைஞர்களுக்கு சேவை மனப்பான்மையை வளர்க்கும் கல்வி வழங்குவதை ஊக்குவித்தது.

(i) இராமலிங்க அடிகளார் சிதம்பரத்திற்கு அருகில் ஓர் எளிய குடும்பத்தில் பிறந்தார்.
(ii) முறையாக கல்வி பெறாதவர், சொந்தமாக பாடல்களை இயற்றினார். அவையே 1867-ல் திருவருட்பா எனும் பெயரில் வெளியிடப்பட்டது.
(iii) மதவெறியையும், பகுத்தறிவற்ற தன்மையையும் கண்டனம்செய்தார்.
(iv) சத்ய தர்ம சாலை ஒன்றை வடலூரில் நிறுவி ஏழைகளுக்கு உணவளித்தார். 

கேரளவைச் சேர்ந்த ஸ்ரீ நாராயண குரு 1902 ல் "ஸ்ரீ -நாராயண குரு தர்ம பரிபாலன யோகம்" எனும் அமைப்பை நிறுவினார்.
(i) பொதுப்பள்ளிகளில் சேர்வதற்கான உரிமை 
(ii) அரசுப் பணிகளில் அமர்த்தப்படுதல் 
(iii) சாலைகளைப் பயன்படுவதற்கான மற்றும் கோவில்களுக்குள் செல்வதற்கான உரிமை.
(iv) அரசியல் பிரதிநித்துவம் 
போன்ற பிரச்னைகளுக்கும் தீர்வு கான முயற்சித்தது.

(i) சமூகத்தில் பெண்களும், வறுமையில் இருப்போரும், நசுக்கப்பட்டோரும் மிகவும் பாதிக்கப்பட்டோர் என்றார்.
(ii) பெண்விடுதலை சமூகத்தின் மற்றவர்களின் விடுதலையோடு இணைந்துள்ளது என்றார்.
(iii) 1851 புனேயில் பெண்களுக்கு ஓர் பள்ளியும், தாழ்த்தப்பட்டோர்க்கு ஓர் பள்ளியும், தீண்டதகாதவர்க்கு ஓர் பள்ளியையும் நிறுவினார்.
(iv) கைம்பெண்களின் குழந்தைகளுக்கு ஒரு இல்லத்தையும் அமைத்தார்.
(v) பல நூற்றாண்டு காலமாக நிலவி வரும் சமத்துவமின்மை, சமூகத் தாழ்வுநிலை ஆகியவற்றிக்கு எதிராகப் போராட்டங்களை மேற்றுக்கொண்டார்.
(vi) இந்த இலட்சியங்களை அடைவதற்கு சத்ய சோதக் சமாஜம் என்ற அமைப்பை 1873 இல் நிறுவினார்.
(vi) மக்களின் கல்வியே விடுதலைக்குக் காரணி என உறுதியாக நம்பினார்.

இராஜாராம்மோகன்ராயின் சமூக சீர்திருத்தங்கள்:
(i) சாதிமுறை, மூடநம்பிக்கைகள் ஆகியவற்றிக்கு கண்டனம் தெரிவித்தார்.
(ii) குழந்தைத் திருமணம், பர்தாமுறை, உடன்கட்டை ஏறுதல் ஆகியவை ஒழிக்கப்பட வேண்டும் என கோரினார்.
(iii) கைம்பெண் மறுமணத்தை ஆதிரித்தார்.
(iv) அவருடைய சிந்தனைகளும், செயல்பாடுகளும் சமூக சீர்திருத்தங்களின் வழியாக மக்களை அரசியல் ரீதியாக உயர்வடையச் செய்வதை இலக்காக கொண்டிருந்தார்.
(v) எந்த மதமும் கைம்பெண்களை உயிரோடு எரிப்பதை ஏற்றுக்கொள்ளவில்லை என்பதை புனித நூல்களைச் சுட்டிக்காட்டி நிரூபித்தார். அவருடைய முயற்சியும் வெற்றி பெற்றது.

(i) முதலில் இச்சபை 1875-ல் பிளாவட்ஸ்கி மற்றும் கர்னல் ஆல்காட் ஆகியோரால் அமெரிக்காவில் நிறுவப்பட்டது.
(ii) 1879-ல் இந்தியா வந்த அவர்கள் 1886-ல் இதன் தலைமையிடத்தை சென்னை அடையாரில் நிறுவினர்.
(iii) தென்னிந்தியாவில் பல இடங்களில் இதன் கிளைகள் உருவானது.
(iv) இந்த அமைப்பு பௌத்தம் மீண்டும் எழுச்சி பெற்றதில் முக்கிய பங்கு வகித்தது.

(i) கன்னியாகுமரி மாவட்டத்தில் சாஸ்தா கோவில் (சாமிதோப்பு) எனும் சிறிய ஊரில் 1809-ல் ஏழைக் குடும்பத்தில் பிறந்தார். முத்துக்குட்டி எனும் இயற்பெயர் கொண்டவர்.
(ii) திண்ணைப் பள்ளியில் மதம் மற்றும் நீதி நூல்களை கற்றார்.
(iii) தனது போதனைகளில் சாதிமுறையையும், அதிக வரி வசூல் முறையையும் கண்டித்தார்.
(iv) ஒடுக்கப்பட்ட மக்களிடையே மிகவும் பிரபலமான அவரை 'ஐயா வழி' என்ற நடைமுறையில் மக்கள் பின்பற்றினார்.
(v) சமத்துவச் சங்கத்தின் மூலம் பல சாதிகளை இணைத்து சமபந்தி விருந்துகளை ஏற்பாடு செய்தார்.  

(i) 1889-ல் மிர்சா குலாம் அகமது என்பவரால் அகமதியா இயக்கம் உருவாக்கப்பட்டது.
(ii) இவ்வியக்கம் ஒரு மாறுபட்ட போக்கை ஏற்படுத்தியது.
(iii) இவ்வியக்கம் இஸ்லாம் அல்லாதோர் வைத்த எதிர் கருத்துகளை எதிர்கொண்டது.
(iv) சமூக நெறிமுறைகளை அகமதியா இயக்கம் பழமையான கண்ணோட்டத்துடனேயே பார்த்தது.
(v) பலதார மணம், பெண்கள் முகத்திரை அணிவது, விவாகரம் போன்றவற்றில் பழமையான விதிகளையே பின்பற்றியது.

(i) எம்.ஜி.ரானடே அவர்கள் பண்டித ராமபாயின் சமூக சீர்திருத்த இயக்கங்களில் தன்னை முழுமையாக அர்ப்பணித்துக் கொண்டவர்.
(ii) ரமாபாய், ரானடே, பண்டார்க்கர் ஆகிய தலைவர்கள் இணைந்து ஆரியமகிளா சமாஜ் என்ற அமைப்பை நிறுவினர்.
(iii) இதில் 300 பெண்கள் வரை கல்வி கற்றனர்.
(iv) அதேபோல் விதவைகளுக்காக சாரதா சதன் (வீடற்றவர்களுக்கான இல்லம்) என்ற அமைப்பையும் அமைத்தனர்.
(v) இவ்வாறாக, ரானடே அவர்கள் சமூக நீதிக்காகவும், பெண்கள் முன்னேற்றத்திற்க்காகவும் அரும்பாடுபட்டார்.

வடஇந்திய சீர்திருத்த இயக்கங்கள் தமிழகத்தின் மீது தங்கள் தாக்கத்தை ஏற்படுத்தின. பிரம்ம சமாஜமும், ஆரிய சமாஜமும் தமிழகத்தில் கிளைகளைப் பெற்றிருந்தன. ஆனால் தமிழகம் தனக்கே உரித்தான சீர்திருத்த இயக்கங்களைச் சந்தித்தது.
வைகுண்ட சுவாமிகள் (1809-1851)
(i) இன்றைய கன்னியாகுமரி மாவட்டத்தில் சாஸ்தா கோவில் (சாமிதோப்பு) எனும் சிறிய ஊரில் 1809ல் ஏழைக்குடும்பத்தில் பிறந்தார்.முத்துக்குட்டி எனும் இயற்பெயர் கொண்டவர்.
(ii) திண்ணைப் பள்ளியில் மதம் மற்றும் நீதி நூல்களைச் கற்றார்.
(iii) தனது போதனைகளில் சாதிமுறையையும், அதிக வரிவசூல் முறையையும் கண்டித்தார்.
(iv) ஒடுக்கப்பட்ட மக்களிடேயே மிகவும் பிரபலமான அவர் " ஐயா வழி" என்ற நடைமுறையில் மக்கள் பின்பற்றினர்.
(v) சமத்துவச் சங்கத்தின் மூலம் பல சாதிகளில் சமபந்தி விருந்துகளை ஏற்பாடு செய்தவர்.
(v) ஸ்ரீவைகுண்ட சாமிகள் வழிபாடு 1830 களில் நிறுவப்பட்டு இன்றுவரை நடைமுறையில் உள்ளது.
(vi) அவருடைய போதனைகள் தொகுக்கப்பட்டு 'அகிலத்திரட்டு ' என்னும் வழிபாட்டு நூலக வெளி வந்தது.
(vi) 'நிழல் தாங்கல்' என்றழைக்கப்பட்ட அவர் உருவாக்கிய உணவுக் கூடங்களில் சாதிக் கட்டுப்பாடுகள் உடைக்கப்பட்டன.
இராமலிங்க அடிகள் (வள்ளலார்)1823-1874
(i) இராமலிங்க அடிகளார் சிதம்பரத்திற்கு அருகில் ஓர் எளிய  குடும்பத்தில் பிறந்தார்.
(ii) முறையாக கல்வி பெறா இவர் சொந்தமாக பாடல்களை இயற்றினார்.அவையே 1867-ல் திருவருட்பா எனும் பெயரில் வெளியிடப்பட்டது.
(iii) மதவெறியையும், பகுத்தறிவற்ற தன்மையையும் கண்டனம் செய்தார்.
(iv) அவர் சத்திய தர்மசாலை ஒன்றை வடலூரில் நிறுவி ஏழைகளுக்கு உணவளிக்கத் தொடங்கினார். முக்கியமாக 1860 களில் பஞ்சங்களும், கொள்ளை நோயும் ஏற்பட்ட போது சாதிமத வேறுபாடின்றி உணவளித்தார்.
(v) தன்னை பின்பற்றுவோரை ஒருங்கிணைப்பதற்காக சத்ய ஞானசபை எனும் அமைப்பை நிறுவினார்.
(vi) அவருடைய எழுத்துக்கள் உலகளாவிய சிந்தனைகளைத் தூண்டி சைவ சமயத்துக்குள் இருக்கும் பிரிவினைகளை மதிப்பிழக்கச் செய்தது.
அயோத்திதாசப் பண்டிதரும்-பௌத்தமும்:
(i) பௌத்தம் தமிழ்நாட்டில் இரண்டாவது ஆயிரம் ஆண்டில் தொடக்கத்திலேயே முற்றிலுமாக துடைக்கப்பட்டு விட்டது.
(ii) பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் இறுதியில் பௌத்தம் புத்துயிர் பெறத் துவங்கியது.
(iii) 1867 ல் சீவகசிந்தாமணி, 1898ல் மணிமேகலை ஆகிய இரண்டும் முழுமையாக அச்சிடப்பட்டு வெளியிடப்பட்டது.
(iv) இதை அச்சிட்டு வெளியிட்டவர் அயோத்திதாச பண்டிதராவார்.
(v) 1890 களில் ஆதிதிராவிடர்களுக்கிடையே இயக்கத்தைத் தொடங்கிய அவர் ஆதி திராவிடர்களே உண்மையான பௌத்தர்கள் என்றும், வேத பிராமணியத்தை எதிர்த்ததன் விளைவாக அவர்கள் தீண்டத்தகாதவர்களாக ஆக்கப்பட்டனர் என்றும் வாதிட்டார்.
(vi) மக்கள் பௌத்த மதத்திற்கு மாறுவதை அவர் ஊக்குவித்தார்.
(vii) அவர் கொள்கையை வட தமிழகப் பகுதிகளில் அதிக எண்ணிக்கையில் மக்கள் பின்பற்றினர்.
(viii) இவ்வியக்கத்தில் சிங்காரவேலரும், லட்சுமி நரசுவும் முக்கியப் பங்கு வகித்தனர்.
(ix) அயோத்திதாச பண்டிதர் 1908 முதல் "ஒரு பைசாத் தமிழன்" என்ற பெயரில் வாரந்திரப் பத்திரிகை ஒன்றை தொடங்கி தான் இயற்கை எய்தும் காலம் வரை நடத்தினார்.
(x) இவ்வாறு பல இயக்கங்கள் சமூக மூடநம்பிக்கையிலும், சீரற்ற பழக்க வழக்கங்களிலும் மூழ்கியிருந்த மக்களை ஒரு மாறுதலுக்கு உட்படுத்தியது என்றே சொல்லலாம்.
  

இந்தியாவில் கிறித்துவ மதப்பரப்புக் குழுவினர் சமூகப் பொருளாதார ரீதியாக தாழ்த்தப்பட்ட மக்களுக்கு ஆற்றிய பணிகள்:
(i) மதப்பரப்புக் குழுவினர் சமூகப் பொருளாதார ரீதியாக தாழ்த்தப்பட்ட மக்களுக்கெனப் பள்ளிகளை நிறுவினர்.
(ii) அரசுப் பணிகளில் அவர்களைப் பணியமர்த்துவதன் மூலம் அவர்களின் பொருளாதார நிலையை மேம்படுத்த முயன்றனர்.
(iii) பொது சாலைகளைப் பயன்படுத்துவது, தாழ்த்தப்பட்ட பெண்கள் மேலாடை அணிந்து கொள்வது போன்ற சமூக உரிமைகளுக்காகவும் சமய பரப்புக் குழுவினர் போராடினர்.
(iv) அனாதைக் குழந்தைகளையும், ஆதரவற்றோரையும் தங்கள் நிறுவனங்களில் தங்க வைத்து தங்களது உறைவிடப் பள்ளிகளில் அவர்களுக்கு கல்வி வழங்கினர்.
(v) கிராமப்புறங்களில் வாழும், உரிமைகள் மறுக்கப்பட்ட ஏழை மக்களுக்குக் கல்வி வழங்கும் பொறுப்பை கிறித்துவ சமய நிறுவனங்களே தன்னார்வத்துடன் ஏற்றுக் கொண்டன.
(vi) மருத்துவமனைகளையும், மருந்தகங்களையும் கிறித்துவ சமய நிறுவனங்கள் அமைத்துக் கொடுத்தது குறிப்பிடவேண்டிய ஒன்றாகும்.