(i) ராமராஜாவின் சகோதரரான சதாசிவராயர் பெனுகொண்டாவில் 1570இல் தன்னை அரசராக அறிவித்தார்.
(ii) இவர் நான்காவது அரச மரபான ஆரவீடு வம்சத்தின் ஆட்சியைத் தொடங்கி வைத்தார்.
(iii) அவரைத் தொடர்ந்து அவருடைய மகன்களும் பேரன்களும் அளவில் சுருங்கிய அரசை இரு தலைமுறை காலத்திற்கு 1630 வரை ஆட்சி புரிந்தனர்.

(i) குமார கம்பண்ணாவை பற்றிய தகவல்கள் குமார கம்பண்ணாவின் மனைவி கங்காதேவி சமஸ்கிருதமொழியில் எழுதிய 'மதுராவிஜயம்' எனும் நூலில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.
(ii) ஹரிஹரரின் இளவரசரான இவர், தமிழகத்தின் வாடா மாவட்டங்களை உள்ளடக்கிய தொண்டைமண்டலப் பகுதியை சம்புவராயர்களிடமிருந்து கைப்பற்றினார்.
(iii) மதுரை சுல்தானை 1370இல் கொன்றதன் மூலம் மதுரை சுல்தானிய ஆட்சியை முடிவுக்கு கொண்டு வந்த பெருமையும் குமார கம்பண்ணாவைச் சாரும்.

(i) சமூகமான நிர்வாகத்திற்கான தில்லி சுல்தானியர் முறையைப் பின்பற்றிய அலாவுதீன் ஹசன் பாமன் ஷா ஆட்சிப் பகுதிகளை நான்கு பிரிவுகளாகப் பிரித்தார். அப்பகுதிகள் தராப்ஸ் எனப்பட்டன.
(ii) பிரிக்கப்பட்ட நான்கு பகுதிகளுக்கும் ஒவ்வொரு ஆளுநர் நியமிக்கப்பட்டார்.
(iii) அவர்களே அப்பகுதியின் படைகளையும் வழி நடத்தினார்.
(iv) குல்பர்கா, தெளலதாபாத், பீடார், பெரார் ஆகியவை அந்த நான்கு மாகாணங்களாகும்.

(i) சங்கமரின் இரு புதல்வர்களான ஹரிஹரர், புக்கர் ஆகியோர் விஜயநகர அரசை ஏற்படுத்தினர்.
(ii) இதன் தலைநகர் துங்கபத்திரை ஆற்றின் தென்கரையில் அமைந்திருந்த ஹொய்சாள நகரமான ஹொசபட்னா (ஹம்பிக்கு அருகே) என்னும் இடத்தில் உருவாக்கப்பட்டது.
(iii) பின்னர் இத் தலைநகரம் வெற்றியின் நகரம் என்ற பொருளில் விஜயநகரம் எனப் புதிய பெயர் சூட்டப்பட்டது.
(iv) இதன் பின்னர் அவர்கள் தங்களை விஜயநகர அரசர்களாகப் பிரகடனப்படுத்திக் கொண்டனர்.

(i) கன்னடம், தெலுங்கு, தமிழ் ஆகிய மொழிகளிலுள்ள ஆயிரக்கணக்கான கல்வெட்டுகளும் சமஸ்கிருத மொழியிலுள்ள பல செப்புப் பட்டயங்கள் மேலதிகச் செய்திகளை வழங்குகின்றன.
(ii) கோவில்கள், அரண்மணைகள், கோட்டைகள், மசூதிகள் ஆகியவை வளமான தொல்லியல் சான்றுகளாக உள்ளன.
(iii) நாணயச் சன்றுகளும் அதிக அளவில் கிடைக்கின்றன.

(i) இரண்டாம் தேவராயருக்குப் பின்னர் பிரச்சனைகள் தலைதூக்கின. வாரிசுரிமைச் சண்டைகளும், திறமையற்ற அரசர்கள் ஆட்சிப் பொறுப்பேற்றதன் விளைவாக கஜபதி அரசர்கள் ஆந்திராவின் கடற்கரைப் பகுதிகளில் ஆதிக்கம் செலுத்தினர்.
(ii) 1460-65க்கு இடைப்பட்ட காலப் பகுதியில் கஜபதி படைகள் பல முறை தாக்குதல்களை மேற்கொண்டன. திருச்சிராப்பள்ளி வரை வெற்றிகரமாகப் படையெடுத்து வந்த கஜபதி படைகள் பெரும் அழிவுகளை ஏற்படுத்தியதோடு கோவில்களின் செல்வத்தையும் கொள்ளை அடித்தன.
(iii) இச்சூழலை சாதகமாகப் பயன்படுத்திய குறுநில மன்னர்கள் சுதந்திர அரசர்களாயினர், சாளுவ வம்ச அரசர்களின் எழுச்சி வரை தஞ்சாவூர், திருச்சிராப்பள்ளி பகுதிகளில் திருமலைத்தேவர், கோனேரித் தேவர் போன்ற குறுநில மன்னர்கள் ஒரு சில பத்தாண்டுகள் சுதந்திர அரசர்களைப் போல ஆட்சி நடத்தினர்.

(i) அலாவுதீன் ஹசன் பாமன்ஷா தான் பெற்ற வெற்றிகளை நினைவு கூரும் வகையில் தன் நாணயங்களில் தன்னுடைய பெயரை இரண்டாம் அலெக்சாண்டர் என்று பொறித்துக்கொண்டார்.
(ii) 11 ஆண்டுகள் பாமன்ஷா தன் அரசியல் எதிரிகளை அடக்கி சிறப்பாக ஆட்சி செய்தார்.
(iii) வாரங்கல் மற்றும் ரெட்டி அரசுகளான ராஜமுந்திரி, கொண்ட வீடு ஆகியவற்றிடமிருந்து வருடம் தோறும் கப்பம் பெற அவர் மேற்கொண்ட முயற்சி பல போர்களுக்கு இட்டுச் சென்றது. அனைத்திலும் அவர் வெற்றி பெற்றார்.
(iv) கிருஷ்ணா, துங்கபத்ரா நதிகளுக்கிடையிலான வளமான ரெய்ச்சூர் பகுதியைக் கைப்பற்றுவதில் பாமினி விஜயநகர அரசுகளிடையே ஏற்பட்ட போட்டி பாமினி அரசின் தொடக்க கால வரலாற்றைக் குறிப்பதோடு மட்டுமல்லாமல் இரு நூற்றாண்டுகளுக்கு நீடித்த அம்சமாக இருந்தது.
(v) வாரங்கல்லின் கிழக்குப் பகுதி மற்றும் ஒரிசா ஆட்சியாளர்களுக்கு எதிராக பாமன் ஷா தன் போராட்டத்தைத் தொடங்கினார்.

(i) 1565 இல் தலைக்கோட்டை அல்லது ராக்சஷி தங்கடி பி[போர் நடைபெற்றது. இந்தப்போர் பாமினி கூட்டுப் படைகளுக்கும், விஜய நகரப் பேரரசுக்கும் இடையில் நடைபெற்றது.
(ii) தனது வயது முதிர்வையும் பொருட்படுத்தாது விஜயநகரப் பேரரசின் அரசர் ராமராஜாவே படைப்பிரிவுகளுக்குத் தலைமை ஏற்றார்.
(iii) போரின் இறுதிக்கட்டத்தில் விஜயநகரம் தோல்வியடைந்தது. ராமராஜர் கைது செய்யப்பட்டு உடனடியாகக் கொல்லப்பட்டார்.
(iv) வெற்றி பெட்ரா பாமினிப் படைகள் தங்களது வரலாற்றில் முதன் முறையாக விஜயநகரத்துக்குள் புகுந்தன. பல மாதங்கள் அந்நகரைக் கொள்ளையடித்துச் சூறையாடி பாழ்படுத்தின.
(v) பொதுவாக இப்போர் விஜயநகர் அரசின் முடிவின் அடையாளமாகக் கருதப்படுகிறது.  

(i) நாயக்க என்னும் சொல் தெலுங்கு கன்னடப் பகுதிகளில் பதிமூன்றாம் நுற்றாண்டிலிருந்தே இராணுவத் தலைவர், அல்லது இராணுவ வீரர் என்ற பொருளில் பயன்படுத்தப்பட்டு வந்தது.
(ii) பதிமூன்றாம் நூற்றாண்டில் காகத்திய அரசில் ஒரு நாயக்கின் இராணுவ சேவைக்குப் பதிலாக ஒரு குறிப்பிட்ட பகுதியின் வருவாயை வழங்கும் முறை நடைமுறையில் இருந்தது.
(iii) கல்வெட்டுகள் இம்முறையைத் தமிழில் நாயக்கட்டணம் எனவும், நாயக்தானம் என கன்னடத்திலும், நாயன்கரமு எனத் தெலுங்கிலும் குறிப்பிடுகின்றன.
(iv) இம்முறையானது கிருஷ்ணதேவராயர், அச்சுத தேவராயர் ஆகியோரின் ஆட்சியின் போது நிறுவன வடிவம் பெற்றது.
(v) கிருஷ்ண தேவராயரைப் போன்ற வலிமையான அரசர்கள் இருந்தவரை இம்முறை சிறப்பாகச் செயல்பட்டது.
(vi) தலைக்கோட்டை போருக்குப் பின்னர் பெரும்பாலான நாயக்குள் சுதந்திரமாகச் செயல்படத் துவங்கினர். 

(i) முதலாம் முகமது சிறந்த அரசு முறைநிர்வாகத்தைப் பின்பற்றினார். தில்லி சுல்தானிய அரசு முறைநிர்வாகத்தைப் பின்பற்றினார். தில்லி சுல்தானிய அரசுமுறையைப் பின்பற்றிச் சிறப்பாக இவர் செய்த நிர்வாக முறை பிற்காலத்தில் மராட்டிய ஆட்சியாளர்களுக்கு முன்னுதாரணமாகத் திகழ்ந்தது.
(ii) அவர் எட்டு அமைச்சர்கள் கொண்ட குழுவை ஏற்படுத்தினார். அதன்படி,
1. வகில் உஸ்சுல்தானா : படைத்தலைவர்; அரசருக்கு அடுத்த நிலையில் உள்ளவர்.
2. வசீர் குல்: மற்ற அமைச்சர்களின் பணிகளை மேற் பார்வையிடுபவர்.
3. அமீர் இஜூம்லா : நிதியமைச்சர்.
4. வசீர் இஅஷ்ரப்  வெளியுறவு அமைச்சர், அரசு விவகாரத்துறை அமைச்சர், அரசு விழாக்களை முன்னின்று நடத்தும் பொறுப்புடையவர்.
5. நசீர்: நிதித்துறை இணையமைச்சர்.
6. பேஷ்வா: அரசப் படைகளின் பொறுப்பாளர்.
7. கொத்வால்: காவல்துறைத் தலைவர், தலைநகரின் நீதிபதி.
8. சதர் இஜஹான்: தலைமைநீதிபதி; சமய அறநிலையத்துறை அமைச்சர்.
(iii) வழிப்பறி கொள்ளையர்களுக்கு எதிராக அவர் கடுமையான நடவடிக்கை எடுத்தார்.
(iv) நிறுவன மற்றும் புவியியல் ரீதியாக முகமது ஷா ஏற்படுத்திய ஒருங்கிணைப்பே அவர் அரசுக்கு திடமான அடித்தளத்தை உருவாக்கியது. 

1. பதினாறாம் நூற்றாண்டில், நாயக்க நிர்வாக முறையில் நாயக்குகள் நெசவு போன்ற கைவினைத் தொழில்களை வளர்ப்பதற்காக அவ்வப்போது வரிச்சலுகை வழங்கினார்.
2. விஜயநகர அரசின் காலத்தில் வேளாண் சாராத கைவினைத் தொழில் உற்பத்தி வியத்தகு வளர்ச்சியை அடைந்தது.
3. பதிமூன்றாம் நூற்றாண்டு வரை பொருளாதாரம் பெருமளவில் வேளாண்மையைச் சார்ந்திருந்தது.
4. பணப்  பொருளாதாரத்தின் தொடக்கத் தோடு, நாணயப் பணத்தின் பயன்பாடும் அதன் செலாவணியும் பலமடங்காகப் பெருகியது.
5. சமூகத்த்தில் நெசவு செய்வோர், உலோக வேலை செய்வோர், கட்டடக்கலைஞர்கள் போன்ற கைவினைஞர்கள் முக்கியத்துவம் பெற்றனர்.
6. வேளாண் அல்லாத பிரிவுகளைச் சார்ந்த 'பட்டடை' அல்லது 'காஸய வர்க்கம்' என்றழைக்கப்பட்ட இவர்கள் வரிகளைப் பணமாகவே வழங்கினர்.
7. தமிழகத்தின் வடபகுதி, ராயலசீமை, ஆந்திரக் கடற்கரைபகுதி ஆகியவற்றில் பெரும் எண்ணிக்கையில் வணிக மையங்களும் நெசவு மையங்களும் உருவாயின.
8. இயல்பாகவே தென்னிந்தியத் துறை முகங்களிலிருந்து ஏற்றுமதி செய்யப்பட்ட பண்டங்களில் ஜவுளி முக்கியப் பண்டமாக விளங்கியது. பதினாறாம் நூற்றாண்டிலிருந்து ஜவுளி வணிகமானது.
9. இந்தியாவிற்கு வந்த போர்த்துகீசியர் மற்றும் ஏனைய ஐரோப்பிய வணிகர்களைப் பெரிதும் ஈர்த்த ஒன்றாகும்.