உள்நாட்டு பூசல்களும் அரச குடும்பத்தில் கருத்து வேறுபாடுகளும் அதன் வீழ்ச்சிக்கு காரணமாயின.
பிற்காலத்திய குப்த அரசர்கள் பௌத்தத்தைக் கடைப்பிடித்தும் இவர்கள் பேரரசை விரிவுபடுத்துவதிலோ, ராணுவ படையெடுப்புகாலிலே கவனம் செலுத்தாததும் பேரரசை பலவீனப்படுத்தியது.
அத்ததுடன் வெளிநாட்டிலிருந்து மேற்கொள்ளபட்ட படையெடுப்புகள், சிற்றரசர்கள் பலமாக உருவானது ஆகியன அனைத்தும் சேர்ந்து குப்தப் பேரரசு வீழக் காரணமாகின.
ஹூணர்களின் படையெடுப்பால் கருவூலம் காலியானது. பிற்கால குப்த அரசர்கள் வலிமை குன்றியது. ஆகியன குப்த பேரரசின் வீழ்ச்சிக்கு காரணங்களாயின.

சுழியம் என்ற கருத்தாக்கத்தை கண்டு பிடித்தது இக்காலகட்டத்தின் அறிவியலாளர்களையே சாரும்.
ஆரியப்பட்டர்:
சூரிய சித்தாந்தா என்ற நூலில் சூர்யா கிரகணங்கள் உண்மையான காரணங்களை ஆராய்ந்தார்.
தனது 'ஆர்யபட்டீயம்' என்ற நூலில் கணிதம் கோணவியல், அல்ஜீப்ரா ஆகியவற்றை பற்றி குறிப்பிடுகிறது.
வராகமிகிரர்:
வராகமிகிரரின் பிருஹத் சம்ஹிதா என்ற நூல் வானவியல், புவியியல், தாவரவியல் இயற்கை வரலாறு ஆகியவற்றிற்கான கலை களஞ்சியமாகும். பஞ்சசித்தாந்திகா, பிருஹத் ஜாதகா ஆகியவை இவரது மற்ற படைப்புகளாகும்.
பிரம குப்தர்:
கணிதம் மற்றும் வானவியலுக்கான முக்கிய நூல்களான 'பிருமஸ்புத - சித்தாந்த, கண்டாகாதீயாக' ஆகிய நூல்களை எழுதியுள்ளார்.

சமண இலக்கியம்:
i) சமணர்களின் மதநூல்களும் தொடக்கத்தில் பிராகிருத மொழியிலேயே எழுதப்பட்டன. பின்னர் சமஸ்கிருததில் எழுதப்பட்டன.
ii) குறுகிய காலத்திலேயே சமணமதம் பல பெரிய அறிஞர்களை உருவாகிவிட்டது.
iii) இவர்களது முயற்சியால் சமணமதக் கோட்பாடுகளை பரப்ப பல இந்து புராணங்காளும், இதிகாசங்களும் சமணமத கண்ணோட்டத்தில் மாற்றி எழுதப்பட்டன.
iv) விமலா சமண இராமாயணத்தை எழுதினர்
v) சித்தசேன திவாகார சமணர்களிடையே தர்க்க சாஸ்திரத்திற்கு அடித்தளமிட்டார்.

குப்தரின் நிர்வாக முறை:
குப்தரின் ஆட்சியில் அரசியல் அதிகார படிநிலைகள் காணப்பட்டன. வழங்கப்பட்டன. பட்டங்கள் மேலதிகாரம், கீழ்ப்படிதல் ஆகிய உறவுகளின் வழியாக அதிகார படிநிலைகளை அறிய முடிகிறது.
அமைச்சர்கள், அதிகாரிகள்:
முத்திரைகள் கல்வெட்டுகள் போன்றவற்றில் பதிவிடப்பட்டுள்ளவை அதிகாரிகளின் படிநிலைகளும் அவர்களது படிநிலைகளும் ஆகும்.
அமைச்சர் குழு.
குப்த அரசர்களுக்கு ஒரு அமைச்சர் குழு உதவி புரிந்து அலகாபாத் கல்வெட்டு சபா என்ற ஒரு குழு குறித்து கூறுகிறது.

i) மெஹ்ரோலி இரும்புத் தூண் கல்வெட்டு சமுத்திரகுப்தரின் சாதனைகளை குறிக்கிறது.
ii) அலகாபாத் தூண் கல்வெட்டு சமுத்திரகுப்தரின் ஆட்சி அவரது ஆளுமை சாதனைகள் ஆகியவற்றை விளக்குகிறது.
iii) இதனை பொறித்தவர் ஹரிசேனர்
iv) இது 33 வரிகளில் நாகரி வரிவடிவத்தில் சமஸ்கிருதத்தில் எழுதபட்டது.

ஹூணர்களின் தோற்றம் குறித்து உறுதியாக எதுவும் தெரியவில்லை
ரோமானிய வரலாற்றாளர்கள் டாசிடஸின் கூற்றுப்படி அவர்கள் காஸ்பியன் கடல் அருகில் வாழ்ந்த பழங்குடி இனக்குழுக்கள்.
ரோமாபுரி பேரரசின் வீழ்ச்சிக்கு காரணமாக இருந்தவர்கள், அட்டிலாவின் தலைமையில் திரண்ட இவர்கள் கொடுங்கோன்மைக்கு பெயர் பெற்றவர்கள்.

குப்தர் காலத்தில் அரசு சார்பில் ஏராளமான பாசன பணிகள் மேற்கொள்ளப்பட்டதன் விளைவாக வேளாண்மை மேம்பாடு அடைந்தது. பஹார்பூர் செப்பேடு அரசர் தன நிலத்தின் ஒரே உரிமையாளர் எனக்  கூறுகிறது. பஹார்பூர் செப்பேடுகளின்படி உஸ்தாபலா என்ற அதிகாரி நிலா பரிமாற்றம் தொடர்பான ஆவணங்களை பாதுகாத்தார். கிராமநிலங்கள் தொடர்பான ஆவணங்களை கிராமகணக்கர் பராமரித்தார். குப்தர் காலத்தில் நிலம் கீழ்கண்டவாறு பிரிக்கப்பட்டிருந்தன.
பெயர் நிலப்பிரிவு
1.க்ஷேத்ர - பயிரிடக் கூடிய நிலம்
2. கிலா - தரிசுநிலம்
3. அப்ரஹதா - காடு அல்லது தரிசுநிலம்
4. வாஸ்தி - குடியிருக்கத் தகுந்த நிலம்
5. கபடசஹாரா - மேய்ச்சல் நிலம்
பல்வேறு விதமான நிலக்குத்தகை முறை:
1. நிலக்குத்தகை வகை - உரிமையின் தன்மை
2. நிவி தர்மா - அறக்கட்டளை மூலம் நிலமான்யம்
3. நிவிதர்ம அக்சயினா - நிரந்தர அறக்கட்டளை பெற்றவர் அதன் வருவாயை பயன்படுத்தி கொள்ளலாம்.
4. அப்ரதா தர்மா - வருவாயை பயன்படுத்தலாம். தானம் செய்ய முடியாது நிர்வாக உரிமை கிடையாது.
5. பூமி சித்ராயனா - தரிசு நிலத்தை சாகுபடி நிலமாக மாற்றுபவர்க்கு தரப்படும் உரிமை - குத்தகை விலக்கு
6. அக்ரஹாரா மானியம் - பிராமணர்களுக்கு தரப்படுவது வரிகிடையாது.
7.தேவக்கிரஹாரமானியம் - கோயில் மராமத்து வழிபாடு போன்றவற்றிற்காக கொடுக்கப்படுவது
8. சமயச் சார்பற்ற மானியம் - நிலப்பிரபுக்களுக்கு தரப்பட்ட மானியம்.

பண்டைய இந்தியாவில் "குப்தர்களின் இந்தியாவில் குப்தர்களின் காலம் பொற்காலம்" என்ற அழைக்கப்படுகிறது.
பொற்கால ஆட்சி:
எல்லாத் துறைகளிலும் சமமான வளர்ச்சி இருப்பின் அந்த ஆட்சியை பொற்கால என்று அழைக்கலாம். குப்தர்காலத்தில் உலோகவியல், வணிகம், கட்டிடக்கலை, சிற்பங்கள், ஓவியங்கள், இலக்கியங்கள், கல்வி, கணிதம், வானவியல் மற்றும் குப்தர்கள் காலம் பொற்காலம் என உறுதியாகிறது.
உலோகக்கலை:
குப்தர்கள் காலத்தில் மிகச்சசிறப்பாக வளர்ந்த தொழில் உலோகவியல் தொழிலாகும். இக்காலத்தில் உலோகவியல் நுட்பங்கள் உச்சத்தில் இருந்தது என்பது நிறுவுவதற்கு தில்லி குத்துமினார் வளாகத்தில் இருக்கும் "மெஹ்ரோலி" இரும்புத்தூணைக் கூறலாம். இன்றளவும் அத்தூண் துருபிடிக்கவில்லை.
கட்டிடக்கலை:
குப்தர்கள் கட்டிடக்கலையில் புதிய பரிமாணங்களை தொட்டனர். குடவரைக் கோயில்களை அமைத்து அதன்முகப்பு பகுதியில் அலங்கரித்திலும் உட்புறத்தி தூண் வடிவமைப்பிலும் விரிவான புதிய மாற்றங்கள் கொண்டு வரப்பட்டன. உதாரணமாக அஜந்தா, பாக், எல்லோரா குகைகள்.
கைவினைக் கலை:
பெரிய அளவில் உலோகச் சிற்பங்களை வார்க்கும் கலையை குப்தர் காலத்து கைவினைக் கலைஞர்கள் மிகவும் கலை நுணுக்கங்களோடு செய்தனர்.(எ.கா) நாளாந்த 18 ஆதி புத்தர் சிலை
ஓவியக்கலை:
குப்தர் கால் ஓவியக்கலை வளர்ச்சி அபிரிமிதமானது. குப்தரின் சுவரோவியங்கள் அஜந்தா, பாக், பாதாமி ஆகிய இடங்களில் காணப்படுகின்ற்ன.
கல்வி:
குப்தர்கள் கல்விக்கு அளித்த முக்கியத்துவம் அவர்கள் நாளாந்த பல்கலைக்கழகத்தை ஆதரித்தலில் இருந்து தெரிந்து கொள்ளலாம். உலகின் பல்வேறு இடங்களிலிருந்து எல்லாம் மாணவர்கள் கல்வி பயில இங்கு வந்தனர்.
அறிவியல்:
பதின்ம இலக்க முறையை கண்டுபிடித்து இவர்கள் கணிதத்தின் மீது வைத்திருந்த ஆவலை காட்டுகிறது. ஆரியப்பட்டர் சூரிய கிரகணங்களின் உண்மையான காரணங்களை ஆராய்ந்தார். வராகமிரரின் பிருகத்சம்ஹதாநூல் வானவியல், புவியலின் கலைக் களஞ்சியமாகும்.
மருத்துவ அறிவியலில் முன்னேற்றம், தங்கம், நாணயங்கள் புழக்கம் முதலியவை மூலம் குப்தர் காலம் பொற்காலம் என்ற கூற்று மெய்ப்பிக்கப்படுகிறது.